Năm Thiên Phụng thứ năm triều Tân , tháng tám mùa thu, tại Quan Trung, sảnh đường quan học huyện Trường Bình, thủ phủ quận Liệt Úy.
Dẫu đang giữa ban ngày, những ngọn nến vàng trên giá đồng vẫn được thắp sáng, ngọn lửa khẽ nhảy nhót trên tim nến, từng làn khói xanh lượn lờ lan tỏa trong căn phòng.
Lúc này, hai vị quan lại trên đài cao dường như đã quên mất chính sự hôm nay, họ coi quan học như nơi đàm đạo, chỉ tay vào ngọn nến mà thay nhau tranh luận, vẻ mặt vô cùng hăng hái.
Vừa rồi khi đi cùng xe với ta, Bá Sư đã dùng hình ảnh đuốc lửa để ví von về hình thể và thần hồn. Ngài nói: Tinh thần cư ngụ trong cơ thể cũng giống như ngọn lửa cháy trên cây nến. Nến cháy hết thì lửa chẳng thể tự mình tồn tại giữa hư không.
Đúng vậy, tro tàn của nến cũng như sự già nua của con người, răng rụng tóc bạc, cơ bắp héo hon. Đến lúc đó, tinh thần không còn được huyết khí nuôi dưỡng, khi hơi tàn lực kiệt, tinh thần cũng như ngọn nến kia, tan biến hoàn toàn.
Nhưng ta có một điều thắc mắc, Bá Sư có thể giải đáp chăng?
Lưu quân cứ nói.
Đèn cạn dầu có thể châm thêm, nến cháy hết có thể thay cây khác. Chỉ cần việc truyền lửa không dừng lại thì ngọn lửa sẽ chẳng bao giờ tắt. Vậy khi con người sắp chết, tinh thần liệu có thể đổi sang một cơ thể khác để tiếp tục tồn tại lâu dài hay không?
Trước mặt họ, mười thiếu niên đang ngồi ngay ngắn, ai nấy đều nghe đến ngơ ngác. Những triết lý sâu xa về tinh thần và thể xác, sinh tử và linh hồn này, đám đệ tử tiểu học chưa trải sự đời làm sao hiểu nổi?
Nhưng Đệ Ngũ Luân lại nghe hiểu hết thảy.
Hắn họ Đệ Ngũ, tên một chữ Luân, tự Bá Ngư, năm nay mới mười bảy tuổi. Nhìn cách ăn mặc của hắn đã thấy khác biệt với những người xung quanh.
Các bạn học khác đều mặc bào phục rộng thênh thang, lưng áo đẫm mồ hôi mà vẫn không chịu tháo chiếc mũ nho trên đầu. Đệ Ngũ Luân chỉ quấn khăn lên đầu, mặc một chiếc thâm y thêu họa tiết săn bắn trên nền đen, trông vô cùng mát mẻ. Lúc này, hắn đang mở to đôi mắt đen láy chăm chú nhìn hai người trên đài, không muốn bỏ sót một chữ nào.
Tinh thần đổi sang một cơ thể khác để tồn tại, chẳng phải đang nói về ta sao? Chẳng lẽ thân phận người xuyên không của ta đã bị bại lộ rồi!?
Việc xuyên không rốt cuộc xảy ra thế nào, chính hắn cũng khó mà nói rõ. Hắn chỉ nhớ khi chiếc xe khách lao xuống vực, hắn vẫn đang nhắm mắt nghe nhạc.
Cảm giác đau đớn dần rời xa, giai điệu âm nhạc bên tai cũng dần biến mất. Khi tỉnh dậy trên giường bệnh, hắn phát hiện mình đã biến thành một thiếu niên tên là Đệ Ngũ Luân, mà thời đại hắn đang sống là
Triều Tân!
Vị hoàng đế đang tại vị chính là Vương Mãng!
Là một sinh viên khối tự nhiên, kiến thức lịch sử của hắn có hạn. Đối với triều đại ít người quan tâm này, hắn chỉ biết đúng hai người: một là nghi án người xuyên không Vương Mãng; hai là Lưu Tú, người được mệnh danh là con cưng của trời, ngoài ra chẳng biết thêm gì nữa.
Cũng may trong trí não vẫn còn sót lại chút ký măng của cơ thể này, giúp hắn nghe hiểu được tiếng Hán cổ. Những thông tin về thời đại này được hắn từng chút một thu thập và tiêu hóa.
Sau khi khỏi bệnh, Đệ Ngũ Luân soi mình trong gương đồng, nhận thấy ngoại trừ hơi thấp một chút thì bản thân lại có làn da trắng trẻo, khi cười lộ ra hàm răng trắng đều. Đây chính là biểu hiện của việc ăn trắng mặc trơn, bữa nào cũng có cơm tinh gạo sát.
Hắn rất may mắn. Họ Đệ Ngũ tuy không phải hào cường lộng hành ngang ngược, nhưng cũng là địa chủ trong huyện, có thể coi là lý hào cấp thấp nhất.
So với những nô lệ đang vội vã cầm giấy tờ thông hành đi lao dịch, hay hậu duệ của những quan viên phạm tội bị lưu đày ra biên cương trấn giữ, điểm xuất phát của Đệ Ngũ Luân cao hơn rất nhiều, gia đình thậm chí còn đủ điều kiện cho hắn đi học.
Căn nhà Đệ Ngũ Luân đang ngồi hiện giờ chính là quan học của quận Liệt Úy, nằm dưới chân tường thành phía nam huyện Trường Bình. Trong hàng rào thấp có vài gian nhà lợp ngói xanh, tường đất trộn rơm rạ, bên ngoài quét một lớp vôi vỏ sò. Lớp học không rộng lắm, bao gồm cả Đệ Ngũ Luân, mười học trò chỉ quỳ ngồi trên chiếu lát.
Họ đều là những người ưu tú đã vượt qua kỳ khảo hạch của tiểu học, lại được quận đại phu và các bậc tam lão tiến cử. Chỉ cần đợi quan Chưởng nhạc đại phu từ triều đình đến tuần tra một lượt, hỏi vài câu lấy lệ cho xong thủ tục, đến tháng mười là có thể lên kinh thành vào Thái học học tập chuyên sâu, dấn thân vào con đường nghiên cứu Ngũ Kinh.
Cứ ngỡ chỉ là đi diễn kịch một hồi, nào ngờ hai vị đại phu đến hôm nay lại có vẻ chẳng theo lẽ thường. Đặc biệt là vị Chưởng nhạc đại phu Hoàn Đàm đã ngoài bốn mươi tuổi, tóc trên đầu hơi thưa, vừa bước vào cửa đã để lại một câu.
Ta và Lưu đại phu trên đường đi có bàn về một chuyện, chưa nói xong đã tới nơi, hứng thú vẫn còn dạt dào. Dẫu sao giờ vẫn còn sớm, chi bằng cứ để chúng ta bàn xong đã, huyện tể, tam lão và các môn sinh cứ tự nhiên!
Nói rồi ngài để mặc một phòng đầy người, tự mình bàn tiếp chuyện vừa rồi.
Không hổ là Hoàn Quân Sơn, người dám nói trước mặt Thiên tử rằng thế gian này không có thần minh, quả là một kẻ ngông cuồng, không bị lễ nghi pháp độ gò bó.
Đệ Ngũ Luân nghe thấy có người bên cạnh lầm bầm nhỏ to, nhắc về sự tích của vị đại phu khác biệt này. Nghe nói ngài đã làm quan từ thời tiền Hán, học vấn uyên bác, thông suốt Ngũ Kinh nhưng chỉ chú trọng nghĩa lớn, không câu nệ từng câu chữ. Cách ăn mặc của ngài giản dị, không có uy nghi của quan lại, trên người mặc áo vải thô, đầu đội mũ nhỏ, tay lắc chiếc quạt, nếu không có ấn đồng dây đen buộc bên hông thì chẳng ai nhận ra đó là một quan viên.
Ngược lại, vị đại phu đang đối thoại với ngài tên là Lưu Cung, tự Bá Sư, nghe nói là cháu của Quốc sư công triều Tân. Ngài mặc áo rộng, đội mũ cao, trông vô cùng nghiêm nghị. Thế nhưng những lời như con người chết đi tinh thần có thể đổi sang cơ thể khác hay không lại chính là do ngài thốt ra.
Lại nghe Hoàn Đàm đáp lời: Bá Sư nói nến cháy hết có thể thay cây khác, vậy thì ai là người thay nến?
Lưu Cung đáp: Dĩ nhiên là con người.
Đúng vậy!
Hoàn Đàm vỗ tay: Nếu không có người chủ động thay, nến vẫn sẽ cháy hết. Đã như vậy, khi con người suy kiệt già yếu, ai sẽ thay cho chúng ta một cơ thể khác, và phải thay như thế nào?
Lần này Lưu Cung á khẩu, hồi lâu sau mới nói: Có lẽ chỉ có thể dựa vào thần minh
Thần minh ở đâu? Hoàn Đàm xòe tay nói: Sống rồi lớn, lớn rồi già, già rồi chết, đó cũng giống như sự thay đổi của bốn mùa. Mà Bá Sư lại muốn thay đổi bản tính đó, cầu xin một con đường khác thường, quả thực là quá hồ đồ rồi.
Hoàn Đàm quay đầu nhìn mọi người, Đệ Ngũ Luân cũng không chột dạ mà tránh ánh mắt, trái lại còn nhìn thẳng vào Hoàn Quân Sơn, chăm chú lắng nghe từng chữ ngài nói.
Một cây nến, nếu con người biết cách gìn giữ, thường xuyên xoay chuyển thì có thể cháy lâu hơn một chút, không đến mức tắt giữa chừng. Con người cũng vậy, thay vì nghĩ đến việc sau khi chết có đổi được cơ thể khác hay không, chi bằng hãy tìm cầu đạo dưỡng tính, như thế mới có thể hưởng trọn tuổi trời.
Lời của Hoàn Đàm đã phá vỡ ấn tượng cố hữu của Đệ Ngũ Luân về việc sĩ đại phu thời đại này đều mê tín, phản khoa học. Chỉ tiếc là hắn hiểu biết quá ít về triều Tân, cũng không biết Hoàn Đàm có lưu danh sử sách hay không, trong thời loạn lạc sắp tới, kẻ ngông cuồng này liệu có sống sót được chăng?
Nếu là trước đây, với tư cách là một người theo chủ nghĩa duy vật kiên định, Đệ Ngũ Luân chắc chắn sẽ hết lòng tán thành lời của Hoàn Đàm, nhưng giờ đây hắn không dám khẳng định chắc chắn như vậy nữa.
Lý do ta xuyên không là gì? Hy vọng vẫn là do khoa học đi.
Đệ Ngũ Luân lắc đầu, không nghĩ đến vấn đề mà cả đời hắn cũng chẳng thể hiểu nổi kia nữa. Việc có thể làm bây giờ chính là như lời Hoàn Đàm nói, trân trọng cuộc sống mới này. Dĩ nhiên, những rắc rối có thể ảnh hưởng đến sự sinh tồn sau này của hắn cũng cần phải cẩn thận né tránh.
Ví dụ như, chuyện ngày hôm nay!
Sau khi chuyện riêng đã bàn xong, phải bắt đầu làm việc công. Hoàn Đàm trái ngược hẳn với vẻ hùng biện lúc nãy, trở nên thiếu hứng thú, thậm chí còn ngáp ngắn ngáp dài, đành phải để Lưu Cung đứng ra chủ trì. Chỉ thấy ngài nói với mọi người:
Đọc sách thật chẳng dễ dàng gì. Tháng giêng việc đồng áng chưa bắt đầu, tháng tám cái nóng dịu đi, tháng mười một khi nước đóng băng trong nghiên mực, lũ trẻ và thiếu niên đều phải vào tiểu học. Học Kinh Hiếu, Luận Ngữ, một quận có tới hàng trăm người, mà qua khảo hạch của quận đại phu và tam lão, những người xuất chúng nhất chỉ có mười người ngồi đây mới có thể được chọn vào Thái học!
Mọi người đều ưỡn thẳng lưng, duy chỉ có Đệ Ngũ Luân là không. Kỳ khảo hạch diễn ra vào đầu thu, đó là chuyện trước khi hắn xuyên không tới, chẳng có gì đáng tự hào.
Hơn nữa, tuy chủ nhân cũ của cơ thể này cũng thuộc làu kinh thư, nhưng giáo dục và con đường hoạn lộ thời này không chỉ nhìn vào thành tích, mà còn liên quan đến gia tộc, tiền tài và danh vọng đứng sau mỗi người.
Không tin cứ nhìn xung quanh xem, có đứa trẻ nhà nghèo nào ở đây không? Những người đi được đến bước này, hoặc là con em quan lại có mối quan hệ trong phủ, hoặc gia đình có truyền thống học hành được cha chú dạy thêm, hoặc là hạng hào phú địa phương như họ Đệ Ngũ. Ông nội hắn đã phải đút lót không ít lợi lộc cho quận, dùng tiền để gạt đi một người anh em cùng tộc, mới giúp Đệ Ngũ Luân có được suất này.
Lưu Cung nói tiếp: Đổng Tử có lời rằng, Thái học là nơi tụ hội của bậc hiền sĩ, là cái gốc của giáo hóa. Tuy nhiên, thời Vũ Đế tiền triều, môn đệ của bác sĩ Thái học không quá năm mươi người, thời Chiêu Đế, Tuyên Đế tăng lên trăm người, thời Nguyên Đế, Thành Đế lên đến ngàn người, vẫn không đủ để nuôi dưỡng nhân sĩ thiên hạ.
Ngài chắp tay hướng về phía kinh đô: Cho đến nay, bệ hạ đăng cơ, coi trọng giáo hóa, bèn dựng vạn gian nhà ở phía nam thành, môn đệ Thái học tăng lên tới vạn người!
Vương Mãng vốn xuất thân là nho sinh, sau khi làm hoàng đế cũng rất coi trọng giáo dục, quy mô mở rộng này có thể nói là cực kỳ lớn.
Lưu Cung lại nói: Mở Thái học, mời thầy giỏi, khảo hạch để dùng hết tài năng, thì người anh tuấn ắt sẽ xuất hiện. Các trò sau khi vào Thái học cũng phải ghi nhớ lời răn dạy của bệ hạ, tu tập Ngũ Kinh. Trong Thái học mỗi năm khảo hạch một lần, ai trúng tuyển hạng Giáp sẽ làm Lang trung, hạng Ất làm Thái tử xá nhân, hạng Bính được bổ làm Văn học chưởng cố.
Tiền triều đại nho Hạ Hầu Thắng từng nói, cái khổ của kẻ sĩ là không thông suốt kinh thuật. Nếu thông suốt được kinh thuật, việc đạt được ấn đồng dây tía cũng đơn giản như cúi người nhặt rơm rác trên đất vậy, các trò hãy gắng sức.
Những lời này khiến mọi người vô cùng phấn khích. Học giỏi làm quan là lẽ đương nhiên, các môn sinh có mặt và gia tộc đứng sau họ đã dùng đủ mọi cách để tranh đoạt suất này, tự nhiên là vì muốn con em mình có tiền đồ rộng mở, điều này liên quan đến tương lai của cả một dòng tộc.
Tiếp theo là hai vị đại phu tùy ý chọn người đứng dậy hỏi đáp, đều là làm cho có lệ, chỉ những người quá tệ mới bị loại ở vòng này. Lưu Cung biết nếu để tên Hoàn Đàm kia hỏi, chắc chắn hắn sẽ hỏi những kiến thức lắt léo để làm khó người ta, nên đã chủ động đảm nhận việc này cho Hoàn Đàm được thảnh thơi.
Nhưng ngay cả câu hỏi đơn giản nhất, Đệ Ngũ Luân cũng không trả lời được.
Sau khi xuyên không, hắn không chỉ mắc chứng ngủ nhiều, mỗi ngày phải ngủ năm sáu canh giờ, mà trí nhớ cũng khiếm khuyết trầm trọng, cùng lắm chỉ nhận mặt được hết họ hàng. Còn về Kinh Hiếu, Luận Ngữ hay những câu chữ huấn giải phức tạp hơn, hắn đã quên sạch sành sanh từ lâu.
Bị thầy gọi tên mà không nói được chữ nào thì quả là mất mặt, chỉ có một cách duy nhất
Chỉ cần ta từ bỏ đủ nhanh, sự ngượng ngùng sẽ không đuổi kịp ta!
Đến lượt Đệ Ngũ Luân, hắn không đợi Lưu Cung đặt câu hỏi đã vội vái dài hai vị đại phu.
Học trò nhỏ Đệ Ngũ Luân bái kiến hai vị đại phu. Con có một việc, mong đại phu cho phép.
Hoàn Đàm nhướng mắt, Lưu Cung cũng nhìn về phía Đệ Ngũ Luân. Chỉ thấy thiếu niên có diện mạo khôi ngô này nghiêm nghị nói: Con nguyện nhường suất vào Thái học của mình ra!
Cái trường này, ta không học nữa!
Hả?
Những người khác trong quan học đều ngỡ ngàng, đồng loạt quay lại nhìn Đệ Ngũ Luân. Hoàn Đàm thì dùng chiếc quạt chỉ vào Đệ Ngũ Luân nói: Thằng nhóc, chẳng lẽ ngươi sợ không trả lời được câu hỏi của Lưu đại phu nên mới thoái lui sao?
Sao lại nói toẹt sự thật ra thế? Đệ Ngũ Luân trong lòng hơi hoảng, nhưng ngoài mặt chỉ mỉm cười nhạt, người ngoài nhìn vào cứ ngỡ hắn chín chắn trước tuổi, không thèm để ý đến lời trêu đùa của Hoàn Đàm.
Tất nhiên là có người đứng ra nói đỡ cho Đệ Ngũ Luân. Huyện tể huyện Trường Bình vốn có quan hệ cũ với họ Đệ Ngũ lên tiếng: Bẩm Chưởng nhạc đại phu, đứa trẻ này thông minh hiếu học, biết chữ tới hàng ngàn, Kinh Hiếu và Luận Ngữ đều đạt hạng Giáp, rất được xóm giềng khen ngợi.
Hoàn Đàm nhìn cách ăn mặc của Đệ Ngũ Luân: Người khác đều đội mũ cao mặc áo nho, duy chỉ có nhóc con ngươi mặc đồ gọn gàng giản tiện, là để tiết kiệm vải cho thợ dệt sao? Chắc không phải vì nhà nghèo không đi nổi kinh sư đấy chứ?
Đây dĩ nhiên là lời nói đùa. Việc học hành thoát ly sản xuất trong nhiều năm, lại còn phải đến kinh sư nơi vật giá đắt đỏ, người bình thường căn bản không gánh nổi. Nhưng những người có thể ngồi ở đây, làm sao có ai thuộc tầng lớp trung lưu bình thường được?
Đệ Ngũ Luân cũng chẳng kiêu ngạo chẳng tự ti, đáp lại: Chưởng nhạc đại phu chẳng phải cũng mặc áo vải thô đội mũ nhỏ đó sao, vậy mà lại cho rằng phục sức của con không chính đáng. Đây chẳng lẽ là chỉ cho phép đại phu đốt lửa, không cho tiểu dân thắp đèn?
Lời này đã thành công khiến Hoàn Đàm bật cười, đúc kết hay lắm, thế đạo này chẳng phải chính là như vậy sao?
Quân Sơn!
Lưu Cung ngăn cản vẻ cợt nhả của Hoàn Đàm, nhíu mày hỏi Đệ Ngũ Luân: Này trò nhỏ, vào được Thái học là điều vô cùng khó khăn, bao nhiêu người cầu còn chẳng được, tại sao trò lại không muốn đi?
Đệ Ngũ Luân chỉ chờ câu hỏi này, bèn chắp tay nói: Không phải là không muốn, chỉ là mỗi năm Thái học có hơn vạn người nhập học, mỗi quận từ vài người đến vài chục người tùy nơi. Quận Liệt Úy không nhiều không ít, vừa đúng mười người, mỗi huyện được chia một suất.
Con ở quan học huyện Trường Bình đạt hạng Giáp thứ nhất, mà người xếp thứ hai chính là anh em cùng tông Đệ Bát Kiểu. Con và huynh ấy có tình nghĩa thanh mai trúc mã, vốn dĩ rất thân thiết.
Hoàn Đàm và Lưu Cung đều là những bậc uyên bác, cũng không lấy làm lạ tại sao họ Đệ Bát và họ Đệ Ngũ lại là họ hàng, bởi lẽ vốn dĩ họ cùng một nhà. Hai trăm năm trước đều mang họ Điền, là hậu duệ của Tề Vương Điền Quảng thời Sở Hán.
Sau khi nhà Hán thành lập, để củng cố gốc rễ làm yếu cành lá, Lưu Bang đã dời các chi họ Điền từ đất Tề đến vùng Lăng Ấp sinh sống. Theo thứ tự di dời đã hình thành nên tám họ từ Đệ Nhất đến Đệ Bát, nhưng khi tế lễ tổ tiên vẫn ở cùng một chỗ, và giữa các họ không thông hôn với nhau.
Tuy nhiên ngoại trừ điểm này ra, Đệ Ngũ Luân hoàn toàn nói dối. Hắn và Đệ Bát Kiểu chỉ là người quen sơ sơ, hoàn toàn không phải bạn bè gì.
Tông huynh lớn tuổi hơn con, cần cù hiếu học, bất kể đông hè chưa từng vắng mặt, học vấn vốn dĩ rất xuất sắc. Chỉ là khi khảo hạch vì bị bệnh nên phong độ thất thường, đành ngậm ngùi xếp thứ hai, thật là đáng tiếc.
Đệ Ngũ Luân mặt đầy vẻ hổ thẹn: Là bạn bè, thừa lúc huynh ấy có bệnh mà đoạt hạng nhất là bất nghĩa; là em trong tộc, lại chiếm mất suất của anh trai là bất đễ. Kẻ bất nghĩa bất đễ như thế, sao có thể vào Thái học đọc sách thánh hiền? Hơn nữa con đối với Kinh Hiếu, Luận Ngữ cũng chỉ hiểu biết sơ sài, nguyện được học thêm một năm nữa cho học vấn tinh thông, xin nhường suất năm nay cho tông huynh!
Chuyện này quả thực chưa từng gặp qua, Lưu Cung quay đầu nhìn Hoàn Đàm định bàn bạc, nào ngờ Hoàn Đàm lại rất tùy ý, phẩy quạt một cái: Không đi thì thôi, người ta đã không có chí ở đó thì ép buộc làm gì?
Có lẽ khi Hoàn Đàm ngồi trên kia lắc quạt ngáp ngắn ngáp dài, ngài cũng nhận ra trong căn phòng đầy vẻ uy nghiêm kia, chỉ có Đệ Ngũ Luân là tỏ vẻ không mặn mà khi nghe Lưu Cung thao thao bất tuyệt về con đường hoạn lộ sau khi vào Thái học. Hoàn Đàm ghét nhất hạng hủ nho miệng nói nhân nghĩa đạo đức nhưng thực chất trong lòng chỉ nghĩ đến bổng lộc, cũng vì thế mà ngài bị bài xích nhiều nơi trong triều, làm quan lâu như vậy mà vẫn chỉ là một hạ đại phu. Tính cách của Đệ Ngũ Luân xem ra khá hợp khẩu vị của ngài.
Đệ Ngũ Luân thực sự không coi trọng chuyện đọc sách làm quan. Chẳng còn cách nào khác, mấy cái thứ Ngũ Kinh Lục Kinh này quả thực quá khô khan. Hắn đã dò hỏi qua, trừ khi là thiên tài bẩm sinh, nếu không cái giá thời gian để học Ngũ Kinh là lớn đến kinh người. Từ thời tiền Hán đã có những người mười lăm mười sáu tuổi vào Thái học học Ngũ Kinh, kết quả đến lúc tóc bạc trắng vẫn chỉ mới thông suốt được một kinh.
Đến bạc đầu mới thông kinh thư, nào có phải lời nói suông?
Hơn nữa, Thái học tuy mở rộng quy mô, nhưng vị trí việc làm thì không tăng. Mỗi năm nhập học cả ngàn người, nhưng chỉ có trăm người có thể thi đỗ làm quan, tỉ lệ chọi mười chọn một, cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Xem ra bất kể ở thời đại nào, thi cử cũng là cảnh ngàn quân vạn mã chen chúc qua cầu độc mộc.
Đệ Ngũ Luân không muốn vùi đầu vào đống thẻ tre lãng phí thời gian. Thay vì đi nghiên cứu những bài văn cũ rích đó, chi bằng ở nhà tiếp tục đẩy mạnh kế hoạch của mình làm sao để tự bảo vệ mình trong thời loạn lạc sắp tới.
Khi bước ra khỏi quan học, cái nóng bên ngoài đã tan biến, làn gió thu mát rượi thổi qua thật dễ chịu.
Chuyện hôm nay khiến huyện tể người phụ trách chọn suất có chút lúng túng. Chín môn sinh còn lại bàn tán xôn xao về hành động lập dị của Đệ Ngũ Luân, còn đám sai nha bên ngoài nhìn hắn mà cười, cho rằng đứa trẻ này quá ngốc.
Đệ Ngũ Luân lại có tính toán của riêng mình: Chưa nói đến việc vào Thái học chưa chắc đã làm quan được, cho dù có vắt óc khổ học vài năm, kiếm được chức Lang trung hay Văn học chưởng cố không có thực quyền thì đã sao? Trong tay liệu có được một binh một chốt nào không?
Nếu ta nhớ không lầm, triều Tân là một vương quốc ngắn ngủi. Nhìn tình thế này, e rằng ngày sụp đổ chẳng còn xa. Bây giờ mà đâm đầu vào làm quan cho tân triều
Chẳng khác nào năm 49 mới xin gia nhập hàng ngũ bại binh sao!
Người khác xuyên không đều là từ hôn, ta lại là đến xin thôi học.
Đệ Ngũ Luân làm xong việc cũng không nán lại lâu, nhảy lên lưng con ngựa đực nhỏ màu vàng dùng để đi lại ngựa không có tên, người đoàng hoàng ai lại đi đặt tên cho vật cưỡi bao giờ?
Cạnh quan học chính là cửa Nam, vừa ra khỏi cổng thành quay đầu lại, vẫn còn có thể nhìn thấy ba chữ Huyện Trường Bình ngay chính giữa bức tường cao hai trượng.
Lúc Đệ Ngũ Luân mới đến đây, còn tưởng là vùng Trường Bình trong trận chiến Tần Triệu, sau này mới phát hiện không phải.
Huyện này thuộc Tả Phùng Dực, một trong Tam Phụ thời tiền Hán, tên cũ là huyện Trường Lăng, ba năm trước mới đổi thành Trường Bình, vị trí đại khái nằm ở phía đông thành phố Hàm Dương, tỉnh Thiểm Tây đời sau.
Thế nên tường thành thì cổ kính, nhưng chữ nghĩa lại rất mới, đúng như mong muốn của Vương Mãng vị tân Hoàng đế này đối đãi với thiên hạ như thể đang trang hoàng lại nhà cửa, thông qua việc gõ gõ đập đập rồi quét lên một lớp sơn mới để xóa sạch mọi dấu vết của nhà Hán cũ.
Vì vậy, Vương Mãng đã thay đổi toàn bộ quan chế và địa danh trong thiên hạ, chẳng hạn như Quận thủ đổi thành Đại Doãn, Huyện lệnh đổi thành Huyện tể, Tam Phụ đổi thành Lục Úy.
Đệ Ngũ Luân đã nắm thấu cái thói cuồng đổi tên của Vương Mãng, phàm là chuyện gì cũng làm ngược lại. Lăng nghĩa là cao, thế nên đổi thành Bình trong bằng phẳng.
Ở Thứ sử bộ Dương Châu có một nơi tên là Vô Tích, Vương Mãng không thích chữ Vô, liền đổi thành từ trái nghĩa là Hữu Tích.
Nhưng sau khi Đệ Ngũ Luân dò hỏi các thương nhân từ Quan Đông tới thì thất vọng nhận ra, Thường Sơn vẫn là Thường Sơn, thế mà không đổi thành Thạch Gia Trang!
Lan Lăng cũng chỉ đổi tên thành Lan Đông, chứ không phải Táo Trang.
Đã bảo Vương Mãng là tiền bối xuyên không cơ mà? Nếu đúng là vậy, chắc chắn phải để lại chút ám hiệu trên địa danh mới phải chứ.
Đệ Ngũ Luân thôi không nghĩ ngợi lung tung nữa, thúc ngựa chạy về phía nam, rời khỏi huyện thành.
Kiếp trước khi bước sang tuổi ba mươi, hắn đã thấy lực bất tòng tâm, nay được sở hữu lại cơ thể mười bảy tuổi cảm giác thật tuyệt vời, điều diệu kỳ nhất là thoát khỏi cảnh cận thị nặng, thế giới bỗng chốc trở nên rõ nét.
Đệ Ngũ Luân ra khỏi thành rồi ngẩng đầu nhìn về phía đông, có thể trông thấy một ngọn núi lớn hình chiếc đấu úp đứng sừng sững cách đó ba dặm, dưới chân núi thông bách xanh mướt, còn có các công trình miếu đường bao quanh núi mà dựng lên.
Đó thật ra không phải là núi, mà là Trường Lăng, lăng tẩm của Hán Cao Tổ Lưu Bang. Vương Mãng tuy đổi sạch tên cũ nhưng lại không quật mộ tổ nhà họ Lưu. Chỉ vì khi chiếm ngôi nhà Hán, lão đã chơi một chiêu trò: sai người dâng kim sách đồng phù, nói cái gì mà Xích Đế hiển linh, truyền thiên hạ nhà Hán cho Mãng.
Thế nên cuộc nhường ngôi này, hóa ra lại là đích thân Hán Cao Tổ truyền quốc cho Vương Mãng sao?
Nghe nói Vương Mãng còn tiếp nhận kim sách trước linh vị Cao Đế. Trong mắt Đệ Ngũ Luân, đây chẳng khác nào hành động nhảy múa trên huyệt mộ, Lưu Bang nếu dưới suối vàng có biết, e là sẽ tức đến mức bật nắp quan tài mà sống dậy.
Sau sự việc đó, Vương Mãng lấy Trường Lăng và miếu Cao Tổ làm Văn Tổ miếu của tân triều, vẫn duy trì hương hỏa tế lễ không dứt.
Qua khỏi Trường Lăng, men theo con đường đất bụi bặm đi thẳng về phía nam là vào đến hương Lâm Cừ, nơi gia đình Đệ Ngũ Luân sinh sống.
Con kênh Thành Quốc dài hàng trăm dặm băng qua bình nguyên Vị Bắc, tưới tiêu cho vạn khoảnh đất đai. Những dải ruộng tốt nhất của Trường Lăng đều tập trung bên bờ kênh, tuy không sánh được với mức giá một thỏi vàng một mẫu ruộng quanh kinh sư, nhưng cũng vô cùng quý giá.
Men theo dòng kênh Thành Quốc chảy xiết từ đông sang tây là tám cái lý trong hương này, tên gọi cũng đơn giản rõ ràng: Đệ Nhất lý, Đệ Nhị lý, Đệ Tam lý cho đến Đệ Bát lý, là nơi cư ngụ của các gia tộc được di dời từ đất Tề đến đây từ hai trăm năm trước.
Các lý tụ thời Tần Hán đa phần là những gia đình tiểu nông từ năm đến tám hộ, nhưng cũng có ngoại lệ. Những người di dân Quan Đông bị dời vào Quan Trung, lúc mới đến ngôn ngữ không thông với người Tần, để sinh tồn trên mảnh đất xa lạ, họ chỉ có thể quần tụ lại để sưởi ấm cho nhau. Trăm nhà họp lại, hợp thành một tông, có phần giống với người khách gia ở Phương Bắc đời sau, quan niệm tông tộc rất nặng nề.
Khi đi ngang qua Đệ Nhất lý, từ xa đã có thể trông thấy từ đường cao lớn do họ Đệ Nhất xây dựng. Hắn còn gặp hai người con em họ Đệ Nhất đang đánh xe vào huyện thành, Đệ Ngũ Luân dừng ngựa chắp tay, đối phương lại chỉ gật đầu qua loa, thái độ vô cùng ngạo mạn, cứ như thể việc Đệ Ngũ Luân hành lễ với bọn họ là lẽ đương nhiên.
Điều này khiến Đệ Ngũ Phúc, vừa là người đồng hành vừa là bộc tòng của Đệ Ngũ Luân, tức giận nhổ một bãi nước miếng theo bóng lưng hai người kia, mắng: Cái họ Đệ Nhất này vẫn cứ coi mình là đại tông cơ đấy! Thế mà không thèm đáp lễ lang quân!
Đệ Ngũ Luân chỉ nhíu mày, ngăn bộc tòng lại: Ngũ Phúc, về nhà rồi hãy mắng.
Hắn gọi bộc tòng là Ngũ Phúc vì gã có khuôn mặt tròn trịa trông rất hỉ hả, thân hình thô tráng.
Để tiện ghi nhớ, Đệ Ngũ Luân đã dán cho các họ hàng xa mỗi nhà một cái nhãn, họ Đệ Nhất chắc chắn là ngạo mạn nhất. Với tư cách là hậu duệ đích tôn của Tề vương Điền Quảng, khi di dời họ xếp hạng thứ nhất, nhân khẩu ruộng đất cũng nhiều nhất. Thời Vũ Đế, nhà họ từng bỏ tiền mua chức Lang quan, từng có hai đời làm Huyện lệnh, nay tuy quan chức càng làm càng nhỏ, gia chủ họ Đệ Nhất chỉ làm Hương tam lão, nhưng vẫn luôn coi các nhà khác là tiểu tông.
Tiếp tục thúc ngựa về phía tây, các gia tộc khác cũng có đặc điểm riêng.
Họ Đệ Nhị tàn lụi nhanh nhất Thời Hán Vũ Đế trấn áp hào cường, họ Đệ Nhị vì có qua lại với đại hiệp Quách Giải nên bị coi là điển hình của thế lực đen tối mà triệt hạ, lại bị đày đi khai hoang ở Phòng Lăng thuộc Hán Trung, cắt đứt liên lạc với thân tộc. Điều này dẫn đến việc tám đại gia tộc nay chỉ còn bảy nhà trở thành kiến thức thông thường ở hương này.
Họ Đệ Tam nhỏ bé nhất Chẳng biết tại sao, gần như đời nào cũng độc đinh truyền thừa, dẫn đến nhân đinh thưa thớt, hộ không quá mười, dân không quá trăm, phải phụ thuộc vào họ Đệ Nhất.
Họ Đệ Tứ tinh khôn nhất Gia tộc này chọn con đường khác biệt là đi buôn, làm thương nhân thì sao có thể không tinh ranh cho được?
Họ Đệ Ngũ cường hãn nhất Nhà Đệ Ngũ Luân nổi tiếng vì sự mạnh mẽ, bởi tổ phụ của Đệ Ngũ Luân vốn xuất thân từ quân ngũ, thời trẻ còn theo Trần Thang đi đánh giặc ở Tây Vực, biết chút binh pháp trận mạc. Lúc vụ mùa bận rộn tranh nước xảy ra ẩu đả, trong hương cũng chẳng ai làm gì được bọn họ.
Họ Đệ Lục hiền lành nhất Gia tộc này ở sát vách nhà họ Đệ Ngũ, chỉ biết cặm cụi làm ruộng, chăm lo đồng áng, rất ít khi tham gia tranh chấp.
Họ Đệ Thất hung ác nhất Họ Đệ Thất là cường hào ác bá nổi danh gần xa, trong nhà có nhiều kẻ khinh nhờn luật pháp, suốt ngày múa đao kiếm, ức hiếp kẻ yếu, nghe nói còn có qua lại với đại hiệp Nguyên Thiệp ở Mậu Lăng, âm thầm làm những chuyện phạm pháp.
Họ Đệ Bát hiếu học nhất Gia tộc này chuyển đến cuối cùng, đất tốt đều bị họ hàng chiếm sạch, nhân khẩu không bằng họ Đệ Nhất, đánh nhau không lại họ Đệ Ngũ và Đệ Thất, làm ăn cũng bị họ Đệ Tứ chèn ép. Thế là tổ tiên của bọn họ tự bỏ tiền đến Trường An học kinh thư, hưởng được cái lợi của kinh thuật. Những năm Nguyên Đế từng có người làm Bác sĩ đệ tử, thời đó Thái học sinh vẫn còn quý giá lắm.
Vì vậy họ Đệ Bát coi trọng giáo dục nhất, gia truyền một bộ kinh thư, nhưng dạo gần đây có phần sa sút, đã lâu không có Thái học sinh nào. Năm nay Đệ Bát Kiểu lại bị Đệ Ngũ Luân tranh mất suất, dẫn đến quan hệ hai nhà có chút căng thẳng.
Nói tóm lại, mấy gia tộc này tuy danh nghĩa vẫn là họ hàng, thực chất lại như cát rời, thậm chí vì lợi ích riêng mà kết thù tranh chấp.
Tình hình hiện tại là thế, nhưng vài năm nữa thì chưa biết chừng.
Đệ Ngũ Luân thầm nghĩ như vậy, đã rời đường lớn, rẽ vào con đường mòn dẫn về Đệ Ngũ lý.
Bên đường là những thửa ruộng ngang dọc rõ ràng, cộng lại e là phải có hơn trăm khoảnh, trong đó nhà hắn chiếm một nửa, số còn lại thuộc về mấy chục hộ gia đình. Có những con mương nhỏ dẫn nước từ kênh Thành Quốc về tưới tiêu, hạt kê đã thu hoạch xong, còn lúa mạch chưa gieo xuống, đang chuẩn bị việc cày bừa.
Mấy gã đàn ông chống nông cụ, đang dùng gáo uống nước bên ruộng, vợ con họ mặc váy vải thô xách cơm nước đến tiếp tế, thấy Đệ Ngũ Luân cưỡi ngựa đi qua đều đứng dậy vái chào.
Bái kiến tiểu lang quân!
Đệ Ngũ Luân cười đáp lễ, những người này trời nóng nực vẫn phải mặc khố mà làm việc, ánh nắng thiêu cháy lưng và mặt họ đen nhẻm, trên vai hằn lên những vết dây thừng khi kéo cày, suy cho cùng không phải nhà nào cũng có trâu cày.
Trong lý đa số là nông dân tự canh tác, nhưng ruộng đất của không ít người đã bị họ Đệ Ngũ thâu tóm, một số dân lưu tán từ nơi khác đến để trốn sưu thuế lao dịch của quan phủ cũng đầu quân vào hào môn, trở thành đồ phụ nô tỳ.
Khi đến gần lý tụ, trên những sườn dốc không thể khai khẩn thành ruộng lúa thì trồng đầy dâu tằm, đay vải, cũng có người đang làm việc ở đó.
Nếu nói ruộng lúa cung cấp cái ăn, thì những cây trồng kinh tế này bảo đảm cái mặc. Bộ gấm vóc lụa là trên người Đệ Ngũ Luân và cao lương mỹ vị hắn ăn hàng ngày đều là thành quả lao động do đôi bàn tay của tá điền nô tỳ tạo ra, điều này khiến lòng hắn ít nhiều có chút không thoải mái.
Tuy nhiên, giai cấp tuy do xuất thân quyết định, nhưng lòng người hướng về đâu thì phải xem hành động về sau của người đó.
Đúng lúc này, Đệ Ngũ Luân nghe thấy một tiếng kêu thảm thiết đau đớn từ phía vườn quả truyền lại.
Hóa ra là một người dân trong lý đi hái lê không cẩn thận ngã từ trên cây xuống, đang ôm chân gào khóc. Đệ Ngũ Luân rẽ đám đông tiến lại gần xem, phát hiện một cái gai gỗ đâm sâu vào lòng bàn chân không đi giày của gã, máu đã chảy ra khá nhiều.
Nhìn kỹ khuôn mặt đau đớn đến biến dạng của người này, hắn chợt nhận ra, tuy gã đã ba bốn mươi tuổi nhưng xét về vai vế lại là cháu họ xa của hắn. Đệ Ngũ Luân bảo người bên cạnh giúp nhổ cái gai, tìm miếng vải băng bó cầm máu. Lại thấy người bị thương ngay cả giày cũng không có, đi khập khiễng e là khó mà đi bộ về nhà cách đó hai dặm, bèn bảo Đệ Ngũ Phúc dắt ngựa chở gã về.
Tiểu lang quân, tôi dắt ngựa chở hắn, vậy còn ngài thì sao?
Khuôn mặt tròn trịa của Đệ Ngũ Phúc viết đầy vẻ không bằng lòng, người trong tộc cũng phân chia thân sơ, địa vị cao thấp dựa trên huyết thống xa gần với gia chủ. Nhà Đệ Ngũ Phúc ở khá gần đại tông, chưa ra khỏi năm đời, từ nhỏ đã đi theo Đệ Ngũ Luân, lúc bé làm người đồng hành cùng đọc sách viết chữ, lớn lên làm bộc tòng, sau này sẽ thay Đệ Ngũ Luân quản lý trang viên, hưởng lộc mà không phải làm lụng.
Bảo gã dắt ngựa cho một người họ hàng xa địa vị thấp kém, Đệ Ngũ Phúc đương nhiên không vui, mà người bị thương kia cũng cuống quýt từ chối không dám.
Đệ Ngũ Luân xoa xoa phía sau: Lưng ngựa làm ta đau mông rồi, muốn đi bộ về.
Hắn giúp người tộc nhân bị thương lên ngựa, đuổi Đệ Ngũ Phúc đi xong, mới sải bước đi về phía cổng lý. Đám nam nữ trong vườn quả, vườn dâu nhìn nhau ngơ ngác: Nửa tháng nay, tiểu lang quân đối xử với mọi người hòa nhã hơn trước nhiều nhỉ.
Đúng vậy, trước kia đi trên đường toàn nghếch mặt lên, nay lại biết dừng chân chắp tay, trên mặt lúc nào cũng tươi cười.
Điều này ở những đời gia chủ trước là chuyện không thể tưởng tượng nổi.
Lý tụ nằm trên một gò đất cao, bao quanh là tường lũy bằng đất vàng, chỉ mở hai cửa Nam Bắc, đều có người canh giữ. Lúc hừng đông mở cửa cho tộc nhân và nô bộc đi làm, trời tối thì đóng lại để phòng trộm cướp tiểu nhân.
Ở đây, mọi giấy thông hành hay phù tiết đều không có tác dụng, ra vào chỉ cần nhìn một thứ mặt mũi.
Khuôn mặt lạ lẫm, giọng nói nơi khác sẽ bị đề phòng như trộm cướp, ngay cả viên lại thu thuế của quan phủ nếu không được gia chủ họ Đệ Ngũ gật đầu cũng đừng hòng bước vào.
Nghe nói thời Chiêu Đế, Tuyên Đế đời trước, quyền lực hoàng gia vẫn còn có thể vươn tới tận hương lý, nhưng sau thời Nguyên Đế, Thành Đế, Hoàng đế nhà Hán trị thiên hạ bằng đức, sự kiểm soát dần lỏng lẻo, dẫn đến nạn thâu tóm ruộng đất trở thành phong trào, kẻ giàu ruộng đất thẳng cánh cò bay, người nghèo không có đất cắm dùi. Sau khi tân triều thiết lập đã ban bố Vương điền tư thuộc lệnh, tuyên bố quốc hữu hóa đất đai và cấm mua bán nô tỳ, nhưng những giao dịch ngầm vẫn liên tiếp xảy ra không thể ngăn cấm.
Đệ Ngũ Luân sau khi vào cổng lý nhận được sự chào đón thường xuyên hơn, ai nấy đều nhận ra vị tiểu lang quân này, cũng thầm vui mừng trước thái độ hòa nhã đột ngột của hắn trong nửa tháng qua. Một vị gia chủ đại tông dễ nói chuyện, biết quan tâm đến tộc nhân có nghĩa là cuộc sống của họ trong mười năm, thậm chí vài chục năm tới sẽ dễ thở hơn.
Mọi người đâu biết rằng, Đệ Ngũ Luân thật ra cũng đang cảm thấy may mắn, may mắn vì mình sở hữu một tông tộc to lớn như thế này.
Đệ Ngũ Luân đã xem qua sổ hộ khẩu trong lý cuốn sổ nằm trong tay tổ phụ hắn, cuốn có số liệu thực tế, chứ không phải cuốn sổ giả mà Lý trưởng đưa cho viên lại thu thuế của quan phủ.
Trong lý tổng cộng có năm mươi bảy hộ gia đình, nhân khẩu nam nữ già trẻ là bốn trăm sáu mươi chín người, trong đó nam giới trưởng thành, tức là tráng đinh, có một trăm chín mươi bảy người, đa phần đều mang họ Đệ Ngũ.
Nếu có thể siêng năng huấn luyện, kiếm đủ binh khí vũ trang lên thì đây cũng là một đội quân không thể coi thường.
Đệ Ngũ Luân quan tâm chăm sóc người trong lý, ngoài sự áy náy của một kẻ bóc lột, còn là vì hắn có nhận thức tỉnh táo về tình hình tương lai:
Mùa đông giá rét sắp đến, sói cô độc sẽ chết, đàn sói mới có thể sinh tồn.
Đường đất trong lý lồi lõm không bằng phẳng, sau trận mưa là một bãi sình lầy, nước thải sinh hoạt chảy qua rãnh nhỏ bên đường, những con lợn đen và gà vịt ngỗng bước đi ngạo mạn phóng uế bừa bãi, mùi vị chẳng dễ ngửi chút nào, lũ trẻ chạy loạn xạ lại mang chất bẩn từ lòng bàn chân đi khắp nơi.
Những con đường nhỏ quanh co dẫn đến từng nhà, nhà cửa xây dựng không quy củ, nếu không đích thân đi qua ba bốn lần, hễ ra khỏi cửa là chắc chắn lạc đường.
Chỉ duy nhất có một con đường được lát bằng đá cuội, bắt đầu từ cổng Bắc của lý, đi qua bãi đất trống dưới gốc cây đa lớn là đến ổ viện của đại tông.
Ổ viện thực chất là một công trình kiến trúc độc lập nằm ở phía nam lý tụ, chiếm giữ vị trí cao nhất trên gò đất, tường viện kiên cố cao lớn, cổng nhà uy nghiêm sừng sững, ngẩng đầu lên có thể thấy một hàng ngói ống màu xám sắt.
Bên cửa đặt mấy cây mác chế tác thô sơ, bốn người canh cửa đang nói cười, thấy Đệ Ngũ Luân liền lập tức ngừng lời, đón hắn vào trong.
Lão gia chủ dặn rồi, tiểu lang quân vừa về là phải đi gặp người ngay.
Đệ Ngũ Luân rời huyện thành là chạy thẳng một mạch về đây, hắn dự đoán tin tức mình thôi học chắc vẫn chưa truyền đến tai tổ phụ.
Vẫn tốt, trong nhà còn có thể bình yên được nửa khắc.
Vào cửa rồi, chỉ thấy sân vườn chia làm ba lớp trước, giữa và sau. Sân trước là nơi ở của nô tỳ tư thuộc, nhà đất đơn sơ. Hai bên đặt chuồng ngựa, nhà xe, so với chuồng ngựa rộng lớn thì ngựa lại ít đến thảm hại, chỉ có một con ngựa già sắc đỏ cúi đầu nhai thứ cỏ khô chẳng mấy dinh dưỡng.
Sân giữa là kiến trúc chính hai tầng, có phòng ngủ của chủ nhân và sảnh đường tiếp khách, nhưng Đệ Ngũ Luân tìm một vòng vẫn không thấy tổ phụ đâu.
Đại phụ ở đâu?
Ở sân sau, vườn quả mới gửi hạt dẻ vừa thu hoạch tới.
Từ cửa nách của kiến trúc trung tâm có thể vào sân sau, sân sau bố trí chuồng lợn, xưởng thủ công, nhà bếp và các công trình khác, ngăn cách bởi bức tường còn có một khu vườn, luống rau trong vườn ngay ngắn, rau quỳ và hẹ tươi tốt mơn mởn, bên cạnh có giếng nước, mương dẫn nước để tưới tiêu, rau xanh ăn hàng ngày của nhà chủ đều từ đây mà ra.
Tổ phụ của Đệ Ngũ Luân lại đang ở trong bếp, ông lão thích ăn hạt dẻ, lúc này đang đứng bên bếp lò đợi hạt dẻ chín.
Đệ Ngũ Luân không tự chủ được mà nhẹ bước chân, hắn vẫn có chút sợ tổ phụ, đi tới sau lưng ông chắp tay: Đại phụ.
Ông cụ quay người lại, gương mặt vốn luôn nghiêm nghị của ông vừa thấy cháu trai liền nở nụ cười, nếp nhăn đầy mặt.
Luân nhi về rồi đấy à.
Tên của ông cụ rất bá khí, gọi là Đệ Ngũ Bá, là gia chủ đời thứ chín sau khi họ Đệ Ngũ dời về phía tây.
Chỉ nhìn diện mạo, hoàn toàn không đoán ra Đệ Ngũ Bá đã bảy mươi mốt tuổi. Đệ Ngũ Luân trước kia nếu dậy sớm còn có thể thấy ông dùng nước lạnh tắm rửa giữa sân, rồi cầm trường kiếm múa một khắc đồng hồ, kết quả của việc rèn luyện cần mẫn mỗi ngày là ở tuổi cổ lai hy ông cụ vẫn giữ được cơ bắp cuồn cuộn.
Địa chủ nhà khác đều khòm lưng, chắp tay sau lưng chậm rãi đi tuần ruộng. Đệ Ngũ Bá thì đeo kiếm cưỡi ngựa cùng đám tộc đinh nghênh ngang đi qua phố xá, khiến bọn trộm cướp quanh vùng mười dặm tám hương không kẻ nào dám đến Đệ Ngũ lý làm càn.
Mà trên tay ông lại có lớp chai dày cộm do nhiều năm múa đao kiếm để lại, chẳng khác nào có một đôi thiết chưởng, dùng kẹp sắt từ trong đống tro nóng gắp ra một hạt dẻ nóng hổi, thổi nhẹ một cái liền bẻ làm đôi, đưa nhân hạt cho Đệ Ngũ Luân.
Đệ Ngũ Luân đón lấy, ăn từng miếng nhỏ, chê nóng. Đệ Ngũ Bá thì một lần bỏ hai hạt vào miệng, phồng má nhai ngấu nghiến, cũng may răng cỏ của ông vẫn chưa rụng hết.
Hạt dẻ thời này còn lâu mới ngọt được như đời sau, Đệ Ngũ Luân chỉ nghĩ bụng hôm nào có nên kiếm chút mật đường để làm món hạt dẻ rang đường cho ông nội nếm thử không.
Đệ Ngũ Bá lại đưa cho hắn một nắm hạt dẻ đã bóc vỏ: Sao rồi? Quả nhiên như lời Huyện tể nói chứ, triều đình phái Đại phu đến tuần tra khảo hạch chẳng qua chỉ là làm cho có lệ thôi.
Quả thực như vậy.
Đệ Ngũ Luân miệng ăn hạt dẻ chỉ vâng dạ cho qua, khi Đệ Ngũ Bá hỏi hôm nay vị Đại phu nào tới, hắn liền thật thà trả lời.
Đệ Ngũ Bá vẫn chưa biết Đệ Ngũ Luân đã làm chuyện động trời ở huyện thành, nên tâm trạng rất tốt, vuốt chòm râu bạc trắng nói: Đợi đến tháng mười là con phải đi Thái học rồi, chuyện này thật đáng chúc mừng! Rượu nấu năm ngoái đã chín, ta bảo đầu bếp làm thịt một con gà, cắt một tảng thịt, con ngồi uống với lão phu vài chén.
Lúc này đã quá trưa, những người đàn bà đã bắt đầu vo gạo nấu cơm, đầu bếp bận rộn ra vào, lờ mờ có thể ngửi thấy mùi thịt thơm phức bay ra từ nồi gốm, nhưng Đệ Ngũ Luân lại thầm nghĩ: Món chính tối nay, chắc là món thịt lươn nướng bằng roi mây rồi.
Đệ Ngũ Bá dùng ngón tay út chỉ về cái lý ở tận cùng phía tây của hương, đắc ý nói: Lão già họ Đệ Bát luôn tự phụ về gia thế truyền thừa một bộ kinh thư, từng có Thái học sinh nên coi thường nhà ta. Nay đứa con út Đệ Bát Kiểu của lão lại bị con đè đầu cưỡi cổ, thật là sảng khoái, cũng không uổng công ta đã biếu Huyện tể nhiều lợi lộc đến vậy.
Đệ Ngũ Luân cười cười không nói gì, cho đến khi hai ông cháu ngồi bệt trên ngưỡng cửa nhà bếp, ăn sạch nắm hạt dẻ đầy ắp.
Hắn đích thân đưa cho Đệ Ngũ Bá một chén nước, nhìn ông nội nuốt nước xuống bụng, đảm bảo không bị sặc mới không vội không vàng nói: Đại phụ, thật ra
Đệ Ngũ Bá ngẩng đầu nghe cháu trai nói.
Suất đi Thái học của con
Đệ Ngũ Bá gật đầu, mặt nở nụ cười.
Con nhường cho Đệ Bát Kiểu rồi!
Con nói cái gì, nói lại lần nữa xem!?
Đệ Ngũ Luân lùi lại hai bước, chuẩn bị chạy trốn, nhưng giọng nói lại cao lên mấy phần: Con đã từ chối cơ hội đi Thái học, nhường suất đó cho họ Đệ Bát rồi!
Rắc một tiếng, một chén gốm tốt bị Đệ Ngũ Bá bóp nát trong tay, nụ cười từ ái trên mặt ông cụ lập tức biến thành nỗi thịnh nộ lôi đình.
Phản rồi, phản thật rồi!
Đệ Ngũ Bá chẳng phải kẻ chỉ biết nói suông, lão lập tức mắng chửi rồi đứng bật dậy, vớ lấy cái kẹp than bên cạnh định dạy dỗ Đệ Ngũ Luân.
Đệ Ngũ Luân chỉ cần chạy chậm một chút là bắp chân đã hứng trọn hai cái kẹp than, đau đến thấu xương.
Hắn vội vàng chạy thục mạng, đúng là gậy nhỏ thì chịu, gậy lớn phải chạy.
Cũng may trong bếp đông người, từ đầu bếp cho đến gia nhân, hễ ai có chút họ hàng thân thích đều xúm lại ngăn cản.
Lão gia chủ, không thể đánh được!
Nếu đánh hỏng tiểu lang quân, sau này ai sẽ kế thừa tông từ họ Đệ Ngũ đây?
Phải đó, thằng nhãi ranh này cố tình muốn chọc chết lão phu để sớm ngày thừa kế gia sản mà!
Đệ Ngũ Bá thực sự đang bốc hỏa, lão mắng nhiếc: Lão phu đã phải tốn bao tâm sức mới cầu được một suất vào Thái học, vậy mà nó dám đem dâng cho kẻ khác. Gia nghiệp to lớn này mà rơi vào tay nó, e là chẳng mấy chốc cũng tan thành mây khói. Chi bằng đánh chết quách cho xong, lão phu cũng chẳng thiếu gì cháu chắt anh em họ hàng! Còn sợ không có người lo hậu sự hay sao?
Nói thì nói vậy, nhưng khi có người can ngăn, cơn giận trong lòng lão cũng vơi đi quá nửa.
Đúng vậy, hai con trai và một cháu nội của lão đều đã qua đời trong trận đại dịch năm xưa, giờ chỉ còn lại duy nhất một giọt máu là Đệ Ngũ Luân. Nếu đánh hỏng thật thì chẳng phải đã làm lợi cho đám thân thích mà lão vốn chẳng coi ra gì sao. Huống hồ Đệ Ngũ Bá vốn luôn nuông chiều cháu trai, nếu đánh đến mức bầm dập mặt mày, sau đó lão cũng xót xa.
Cuối cùng, Đệ Ngũ Bá không thốt ra những lời tuyệt tình như đuổi khỏi họ Đệ Ngũ, lão chỉ hung hăng ném cái kẹp sắt về phía Đệ Ngũ Luân vừa chạy mất, rồi ngồi phịch xuống thành giếng thở dốc.
Đến lúc này, Đệ Ngũ Luân mới rón rén quay trở lại. Lão gia hỏa này tính tình nóng nảy, lúc đang thịnh nộ thì nói gì cũng vô ích, nhưng khi đã bình tĩnh lại thì vẫn có thể thương lượng được.
Hắn hai tay dâng trả cái kẹp than: Đại phụ, xin người hãy nghe tôn nhi giải thích, nghe xong nếu người vẫn còn giận thì đánh tiếp cũng chưa muộn.
Ta không nghe!
Tõm một tiếng, Đệ Ngũ Bá ném thẳng cái kẹp than xuống giếng. Lão quay mặt đi, vốn không muốn thèm nhìn mặt cháu trai, nhưng càng nghĩ càng giận, bèn xoay người chỉ tay vào mặt Đệ Ngũ Luân mà mắng: Bảo sao nửa tháng nay, ngươi đến một thẻ tre cũng chẳng thèm lật xem, ngày ngày cứ quấn lấy lão phu đòi học võ thuật cách đấu, không thì cũng chạy lên huyện thành kết giao với bọn buôn bán Quan Đông và hạng du hiệp, chẳng lo làm việc chính sự. Hóa ra tâm trí ngươi sớm đã không còn đặt vào kinh thuật nữa rồi.
Phải. Đệ Ngũ Luân chắp tay vái Đệ Ngũ Bá một cái: Tôn nhi cảm thấy, đọc Ngũ Kinh cũng chẳng có tác dụng gì lớn.
Lão gia tử sững sờ, ánh mắt lộ vẻ phức tạp. Lão thở dài một tiếng, vỗ vỗ vào thành giếng bảo Đệ Ngũ Luân lại ngồi xuống, rồi thâm trầm nói:
Luân nhi, hơn năm mươi năm trước, khi ấy lão phu cũng bằng tuổi ngươi, cũng từng nghĩ đọc sách là vô dụng. Ta theo đám bằng hữu làm hạng du hiệp thiếu niên hư hỏng, chuyên trêu chọc đám hủ nho, lấy mũ cao của bọn chúng làm bô đi tiểu.
Sau đó ta bị Kinh Triệu Doãn truy nã, đành phải trốn ra biên ải làm binh tể, nghĩ bụng muốn học theo Phó Giới Tử, Trịnh Cát, dùng quân công để phong hầu, áo gấm về làng, chẳng phải khoái lạc lắm sao?
Đệ Ngũ Luân gật đầu. Trận chiến mà lão gia tử tham gia chính là trận chiến cuối cùng giữa Tây Hán và Hung Nô. Khi đó Đệ Ngũ Bá là một tiểu tốt, đi theo Trần Thang và Cam Diên Thọ viễn chinh Khang Cư, chém đầu Chí Chi Thiền Vu, để lại câu hào ngôn: Kẻ nào dám phạm đến uy thế cường Hán, dù xa đến mấy cũng nhất định phải bị diệt trừ!
Trong mắt Đệ Ngũ Bá tràn đầy hồi ức về những năm tháng hào hùng: Đi theo Nghĩa Thành Tráng hầu và Trần Hiệu úy đánh trận thật là sướng khoái. Chúng ta vượt qua núi tuyết sa mạc, tiến vào nước Khang Cư, đồ sát năm tầng thành, đoạt cờ của Nhiếp hầu, chém đầu Chí Chi, treo cờ xí ngoài vạn dặm! Các thành quách Tây Vực không nơi nào là không kinh hãi run sợ. Đám đàn bà rợ Hồ xếp hàng cho chúng ta hưởng lạc, mỗi người còn chia được không ít gấm vóc tiền bạc và trân bảo dị quốc.
Ánh mắt lão bỗng tối sầm lại: Nhưng ngươi có biết, sau khi khải hoàn trở về, thứ chờ đợi chúng ta là gì không?
Đệ Ngũ Luân lắc đầu, chuyện phía sau này hắn không rõ.
Chỉ nghe Đệ Ngũ Bá hậm hực nói: Không có dân chúng đứng hai bên đường chào đón, càng không phải là phong hầu ban thưởng. Đại quân vừa vào Ngọc Môn Quan, Tư lệ Hiệu úy đã hạ văn thư, nói Trần Hiệu úy giả truyền thánh chỉ, nên bắt giữ, lại để quan lại dọc đường kiểm tra tài vật chúng ta đoạt được từ Hung Nô và Khang Cư, tất cả đều bị thu giữ! Trong triều e là có gian tế của người Hung Nô, muốn điều tra kỹ lưỡng chúng ta để báo thù cho Chí Chi Thiền Vu!
Trần Hiệu úy dâng sớ kêu oan, Nguyên Đế lúc đó mới cho người đón tiếp đại quân. Nhưng sau khi về tới Trường An, ban thưởng lại mãi không thấy đâu. Việc phong hầu của hai vị Hiệu úy Cam, Trần phải vài năm sau mới thực hiện được, còn hạng tốt đen như chúng ta thì gần như trắng tay!
Trong mắt Đệ Ngũ Bá, đây chắc chắn là do trong triều có gian thần! Có đám văn quan nho sinh phản chiến đứng sau chọc gậy bánh xe, Thừa tướng Khuông Hành và tên hoạn quan nội triều Thạch Hiển cấu kết với nhau để ngăn cản việc phong thưởng, sau này còn bãi quan của Trần Thang. Trần Hiệu úy tuy có tham tài háo sắc một chút, nhưng công lao to lớn chẳng thể vì thế mà lu mờ, sao có thể cứ bới lông tìm vết những lỗi nhỏ nhặt như vậy?
Đã không có phong thưởng, binh sĩ tham gia trận đánh đó chỉ có thể lủi thủi trở về quê nhà. Thế rồi họ phát hiện ra gã nho sinh nhỏ bé từng bị mình trêu chọc năm xưa, nay đã ở kinh sư thăng tiến vù vù, được miễn trừ thuế khóa dịch nhục, tiền đồ xán lạn. Còn bản thân mình vào sinh ra tử vì đại Hán ở nơi đất khách quê người, mang đầy thương tật mà cuối cùng chẳng được gì.
Dựa vào cái gì chứ!
Sau đó, Đệ Ngũ Bá mãi không ngóc đầu lên nổi. Lão từng làm Đình trưởng rồi đến Du khích trong hương, phá được không ít vụ án, nhưng hễ thành tích tốt đến mấy, mỗi khi đến kỳ thăng thiên, Công tào huyện đều sẽ hỏi một câu: Ngươi có thông hiểu kinh thuật không?
Đệ Ngũ Bá đương nhiên là không. Đừng nói đến Ngũ Kinh, ngay cả Hiếu Kinh, Luận Ngữ lão cũng chưa từng học qua, lúc trẻ chỉ mải mê đánh đấm hung hăng. Muốn học theo Thừa tướng Vu Định Quốc thời Tuyên Đế, Nguyên Đế tự học nửa chừng mà thành tài sao? Lão cũng chẳng có nghị lực và thiên tư đó.
Thực tế lão cũng từng đến tiểu học trong huyện để nghe ké, nhưng mấy lão phu tử cứ lắc đầu quầy quậy, nhai đi nhai lại mấy câu đó, chẳng dạy đạo trị quốc gì cả. Nhưng tại sao những võ lại như lão lại không có hy vọng thăng tiến, cả đời chỉ có thể làm một chức quan mọn? Còn đám nho sinh vào Thái học mạ vàng, sau khi vượt qua kỳ thi xạ sách lại có thể trực tiếp làm Lang quan, Đại phu, rồi ngồi vào vị trí cao hưởng lộc hai nghìn thạch? Ngay cả khi Hương sắc phu xử án cũng không còn theo luật lệnh nữa, mà phải thỉnh giáo nho sĩ, bày ra cái trò Xuân Thu quyết ngục.
Thế là việc thăng quan cứ thế dậm chân tại chỗ. Đệ Ngũ Bá lãng phí cả đời, chỉ dừng lại ở chức Du khích rồi về hưu. Nhìn lại những đồng liêu năng lực và thâm niên không bằng mình, chỉ vì học qua nho kinh phù hợp yêu cầu cấp trên mà thăng tiến vù vù.
Dựa vào cái gì chứ!
Nghĩ không thông cũng chẳng sao, nhưng cái xu thế dùng nho kinh tuyển chọn nhân tài của nhà Hán, lão gia tử cuối cùng cũng đã nhìn thấu. Bất kể là văn hay võ, thông hiểu một môn kinh thuật chính là tiền đề để làm quan to, phát tài lớn.
Vì vậy, để hậu duệ không phải chịu thiệt thòi như mình, Đệ Ngũ Bá đã dồn hết tâm sức vào việc giáo dục cháu trai. Bảy tám tuổi lão đã gửi Đệ Ngũ Luân lên tiểu học trên huyện, lại bỏ tiền thuê nho sĩ về nhà dạy kèm, cuối cùng cũng bồi dưỡng ra một nhân tài có năng lực đỗ kỳ thi vào Thái học.
Mà triều đại Tân thất này so với nhà Hán còn coi trọng kinh thuật hơn. Thái học sinh mở rộng quy mô lên đến vạn người, địa vị nho sĩ được đề cao chưa từng có ai bảo đương kim Hoàng đế Vương Mãng vốn cũng là một người đọc sách chứ.
Nhìn cái thế này, đáng lẽ nên tiếp tục để con em trong tộc dốc lòng nghiên cứu Ngũ Kinh, đây có lẽ là con đường duy nhất để họ Đệ Ngũ chuyển mình, vươn lên mạnh mẽ.
Nhưng không ngờ, tôn nhi lại giống hệt lão năm xưa, chẳng hiểu sự đời, bảo sao Đệ Ngũ Bá không điên tiết cho được?
Đánh không lại, thì gia nhập?
Đối với cách làm thuận theo thời thế này của tổ phụ, Đệ Ngũ Luân cũng có phần tán thưởng. Nếu là ba mươi năm trước, làm vậy không vấn đề gì; nếu là hai mươi năm sau, cũng chẳng có gì sai trái.
Nhưng ngặt nỗi lại gặp đúng cái triều đại Tân Mãng đoản mệnh này, vậy là đi sai cửa rồi. Dù không hiểu rõ đoạn lịch sử này lắm, nhưng sau triều Tân là Đông Hán, đổi triều hoán đại, chắc chắn là thiên hạ đại loạn, dân chúng lầm than, không thể lần nào cũng diễn ra cảnh thiện nhượng hòa bình như Vương Mãng được.
Bởi vì dạo gần đây Đệ Ngũ Luân rất hứng thú với chuyện hành quân đánh trận, Đệ Ngũ Bá cứ ngỡ hắn có chí hướng tòng quân, bèn hạ thấp giọng khuyên bảo: Muốn giống như ta năm xưa tòng quân mưu cầu lập công cũng không xong đâu. Hiện giờ Hoàng đế tuy khai chiến khắp nơi, không chỉ đánh Hung Nô mà còn đánh Tây Khương, Tây Vực, Tây Bắc Di, lại còn cái gì mà Cao Cú Lệ
Hạ Cú Lệ. Đệ Ngũ Luân cười nói: Tôi nghe người ta bảo, Hoàng đế đã xuống chiếu thư, đổi tên Cao Cú Lệ thành cái tên này rồi.
Lại là trò đặt tên trái nghĩa, đúng là phong cách của Vương Mãng.
Tóm lại Tân triều thành lập mới vẻn vẹn mười năm, nhưng lại như phát điên mà trở mặt với tất cả các nước chư hầu, xuất quân tứ phía. Tuy rằng tiền tuyến thường xuyên có tin thắng trận báo về, nhưng nghe những người đi nghĩa vụ từ phương Bắc Hung Nô, Phương Bắc Tây Bắc Di bị thương trở về than khóc, nói rằng mấy chục vạn đại quân tiêu tốn ở biên ải, tổn thất nặng nề, chiến tranh dường như rơi vào thế bế tắc.
Đệ Ngũ Bá lo lắng chính là chuyện này: Mấy năm nay triều đình trưng thu thuế khóa ngày càng nhiều, dao dịch đã bổ xuống đầu từng dòng tộc. Họ Đệ Ngũ ta năm ngoái mất ba người, năm nay vậy mà phải xuất sáu người! Chẳng lẽ còn muốn tăng binh?
Toán quân đi bình định phản loạn ở Tây Vực năm kia, nói là đại thắng, còn phong cho vị tướng dẫn quân một chức Tử, một chức Nam. Nhưng mấy người họ Đệ Ngũ ta bị trưng triệu đi thì chẳng thấy ai trở về, có lẽ đã bỏ mạng ở đó rồi. Lại còn có lời đồn rằng, Tây Vực Đô hộ đã bị người Hồ ở Tây Vực giết chết, viện quân cũng bị liên quân các thành quách đánh cho đại bại, tàn quân bị vây khốn ở Quy Từ, mất liên lạc với triều đình.
Dẫu sao cũng từng chinh chiến ở Tây Vực vài năm, Đệ Ngũ Bá vẫn luôn hướng về nơi đó, lão chỉ biết thở dài: Hoàng đế hiện giờ và Trần Thang Hiệu úy là chỗ giao tình vong niên, rất được Trần Hiệu úy tán thưởng. Cách ngài ấy đối đãi với bọn nhung địch man di quả thực đúng như lời Trần Hiệu úy nói: dù xa cũng phải diệt trừ. Nhưng đánh đấm kiểu gì mà lại thành ra thế này, hoàn toàn không còn cái uy phong một người Hán địch năm tên Hồ ở Tây Vực năm xưa của chúng ta nữa
Toàn nói những lời thật lòng nghe mà đau đớn, sức chiến đấu của quân đội Tân triều quả thực rất kém, tỷ lệ thắng trong các cuộc ngoại chiến thấp đến thảm hại. Cho nên lúc này đi theo con đường võ tướng cũng chẳng tốt lành gì, sơ sẩy một cái là mất mạng như chơi.
Đệ Ngũ Luân ngắt lời tổ phụ: Đại phụ, sở dĩ tôn nhi không muốn vào Thái học tu tập Ngũ Kinh, là bởi vì việc đọc sách để thăng tiến chỉ khả thi trong thời thái bình.
Nhưng nếu gặp phải loạn thế, những pho Ngũ Kinh rườm rà kia khi đối diện với đao kiếm sắc bén, e là chẳng còn nửa phần tác dụng!
Loạn thế? Đệ Ngũ Bá giật mình, nhìn Đệ Ngũ Luân: Ngươi muốn nói gì?
Những lời này không thể để lộ ra ngoài. Theo tổ phụ đi ra ngoài tường phía Nam của ổ lâu, đứng nơi vườn rau nhìn về phía chân trời lúc hoàng hôn, Đệ Ngũ Luân nói ra nhận định của mình.
Đại phụ, tôi thấy thiên hạ này, e là sắp loạn rồi!
Thằng nhãi ranh nhà ngươi, nói bậy bạ gì đó!
Nghe thấy lời này, Đệ Ngũ Bá giật nảy mình. Tuy lúc trẻ lão từng đi Tây Vực mở mang tầm mắt, nhưng bản chất vẫn chỉ là một địa chủ nhỏ, tầm nhìn hạn hẹp trong vùng Quan Trung, thậm chí là ở cái huyện Trường Lăng nhỏ bé thuộc quận Liệt Úy này. Đối với những biến hóa tinh vi của thế giới bên ngoài, lão thiếu sự nhạy bén.
Trong mắt Đệ Ngũ Bá, tuy quân đội Tân triều đánh nhau với man di ở bốn phương biên ải liên tục bại trận thật là mất mặt, nhưng những chuyện đó quá xa xôi, trong nước vẫn tương đối ổn định, ngày tháng chưa đến mức không sống nổi mà phải vùng lên khởi nghĩa.
Nhưng Đệ Ngũ Luân thì khác, chính vì không biết rõ chi tiết lịch sử thời đại này, hắn lại càng chú tâm vào việc thu thập tình báo. Những ngày qua, lúc rảnh rỗi hắn đều chạy lên huyện thành, thậm chí còn sai người tới kinh sư và Hà Đông để dò hỏi. Những tin tức thu thập được khiến hắn vô cùng lo âu.
Năm ngoái, vùng Quan Đông hạn hán lụt lội thất thường. Phương Đông Nam vùng Dương Châu có Qua Điền Nghi dấy binh làm giặc cỏ, có lời đồn rằng nửa quận Hội Kê đã loạn rồi.
Lại còn vùng Từ Châu ở phía Đông, có một người đàn bà tên là Lữ Mẫu, vì con trai bị Huyện tể giết oan mà tập hợp được hàng trăm thiếu niên nghèo khổ đánh hạ huyện thành, giết chết Huyện tể, chuyên hoạt động vùng ven biển, nghe nói đã tụ tập được hàng vạn người.
Còn chuyện xảy ra mùa hạ và mùa thu năm nay, vùng Kinh Châu hạn hán liên miên, bách tính đói khổ nên đi làm giặc cỏ, tụ tập ở núi Lục Lâm, số lượng ngày một đông
Cái từ anh hùng Lục Lâm này, kiếp trước Đệ Ngũ Luân đã từng nghe qua, tương lai e rằng sẽ là một thế lực cực lớn.
Hắn tạm thời mới nghe ngóng được chừng đó, nhưng những cuộc bạo động bị triều đình bưng bít e là còn nhiều hơn. Nhìn thì có vẻ chỉ là những đốm lửa nhỏ, nhưng vài năm tới liệu có bùng lên thành đám cháy thảo nguyên không?
Dẫu sao những cải cách của Tân triều cũng đầy rẫy sai lầm, các tầng lớp nhân dân oán thán ngất trời. Mà Vương Mãng lại còn khai chiến khắp biên thùy. Ngay cả một kẻ không hiểu lịch sử như Đệ Ngũ Luân cũng có thể nhận ra, Tân thất hiện giờ đang trong cảnh thù trong giặc ngoài, nguy cấp như trứng để đầu đẳng.
Chẳng qua cũng chỉ là một lũ trộm cướp, giặc cỏ vặt thôi. Luân nhi, ngươi đúng là chưa thấy đại thế diện bao giờ, hạng tiểu yêu râu ria đó triều đại nào, năm nào mà chẳng có?
Đệ Ngũ Bá không thèm để mắt tới quân khởi nghĩa ở Quan Đông, điều này khiến Đệ Ngũ Luân vô cùng cạn lời. Phải rồi, Vương Mãng và những kẻ nắm quyền trong triều, chẳng lẽ cũng có tâm lý này sao?
Nghĩ lại cũng thấy bình thường, trừ phi giống như hắn biết rõ Tân triều sẽ nhanh chóng sụp đổ, bằng không một người bình thường rất khó tin rằng cái thế đạo trông có vẻ yên bình này lại đột ngột sụp đổ chỉ trong vòng vài năm ngắn ngủi.
Đệ Ngũ Bá vẫn chưa chấp nhận được những lời lẽ gây sốc của Đệ Ngũ Luân, lão bỏ qua chuyện đó, hỏi thẳng vào trọng điểm của sự việc.
Luân nhi, cho dù ngươi không muốn vào Thái học thì cứ việc không đi là được, tại sao lại đem suất đó nhường cho họ Đệ Bát? Chẳng phải là làm lợi cho nhà bọn chúng sao.
Đệ Ngũ Luân đang định giải thích lý do, thì từ xa bỗng vọng lại tiếng ồn ào. Hai ông cháu nhìn thấy một toán người ngựa theo đại lộ phía Tây đi tới cổng Nam của ổ viện, tên gia đinh canh cổng cũng chạy lại bẩm báo: Gia chủ, tộc trưởng họ Đệ Bát cùng con trai là Đệ Bát Kiểu tới thăm!
Đệ Ngũ Bá hơi ngạc nhiên: Họ Đệ Bát chẳng phải đang có hiềm khích với nhà ta sao? Lão già đó hôm nay sao lại tìm tới tận cửa?
Bọn họ đương nhiên phải tới chứ.
Đệ Ngũ Luân lại không cảm thấy kỳ lạ, hắn biết, chuyện mình nhường suất ở quan học chắc chắn đã truyền đến tai họ Đệ Bát rồi.
Chỉ là đến sớm hơn dự tính của tôi một chút!
Ở một diễn biến khác, trong huyện thành, Huyện tể Tiên Vu Bao cũng đã chuẩn bị xong yến tiệc buổi tối để chiêu đãi Hoàn Đàm và Lưu Cung, hai vị Đại phu đến từ kinh sư.
Lúc này Lưu Cung bỗng nhớ lại chuyện hồi chiều, quay sang hỏi Hoàn Đàm đang lơ đãng gỡ xương cá.
Quân Sơn.
Ngài thấy, việc Đệ Ngũ Luân hôm nay nhường suất vào Thái học cho người anh họ trong tộc là thực lòng khiêm nhường hiếu đễ, hay chỉ là muốn mượn chuyện này để cầu danh trục lợi?
Lưu Cung sở dĩ nghi ngờ Đệ Ngũ Luân, là bởi ở thời đại này, hiếu đễ quả thực là một việc có thể mang lại lợi lộc.
Tiền Hán dùng hiếu để trị thiên hạ, thụy hiệu của các hoàng đế trước đây đều thêm một chữ Hiếu. Đễ lại từ hiếu mà ra, trong Hiếu Kinh có viết: dạy dân lễ thuận, không gì tốt bằng đễ, đề cao việc anh em phải yêu thương lẫn nhau, lớn nhỏ có thứ tự.
Sau khi Tân triều thay thế nhà Hán, vì mang thân phận thần tử mà đoạt ngôi vua, cho dù đã có thần thoại về việc Xích Đế nhường ngôi để bao biện, Vương Mãng cũng không tiện quá nhấn mạnh vào chữ trung để tự vả vào mặt mình, vì vậy lão tiếp tục đề cao hiếu đễ.
Nghe Lưu Cung đặt câu hỏi, Hoàn Đàm lại nhả một chiếc xương cá ra, kể về một chuyện chẳng mấy liên quan.
Năm xưa khi Bệ hạ còn chưa hiển đạt, ngài hầu hạ mẹ và chị dâu góa bụa, nuôi nấng con trai của huynh trưởng quá cố, phụng sự các vị thúc bá cũng vô cùng chu đáo. Trước giường bệnh của bác mình là Dương Bình Kính Thành hầu Vương Phượng, ngài hầu hạ thuốc thang, tự mình nếm thuốc, đầu tóc rối bù mặt mày lấm lem, mấy tháng trời không cởi đai áo, nhờ đó mà được người đời khen ngợi.
Bản thân Vương Mãng chính là điển hình của việc dựa vào hình tượng hiếu đễ để chiếm lấy danh tiếng rồi leo lên cao, lời nói của Hoàn Đàm ẩn chứa thâm ý: Vào lúc đó, liệu có ai giống như Bá Sư đây, nghi ngờ mục đích của Bệ hạ không thuần khiết, thể hiện hiếu đễ chỉ là để cầu danh chuộc lợi chăng?
Chuyện này chuyện này có can hệ gì đến việc hôm nay? Bệ hạ là thánh hiền năm trăm năm sau Khổng Tử mới xuất hiện một người, còn Đệ Ngũ Luân chỉ là một nhũ tử chốn thôn dã, sao có thể vơ đũa cả nắm.
Lưu Cung hối hận vì mình lỡ miệng chọc vào Hoàn Đàm, chỉ quay sang hỏi Huyện tể Tiên Vu Bao: Hai nhà Đệ Ngũ, Đệ Bát vốn là thân thích, liệu có khả năng họ đã thông đồng với nhau, để Đệ Ngũ Luân nhường suất vào học nhằm lấy tiếng vang, còn Đệ Bát Kiểu thì được vào Thái học không?
Tuyệt đối không thể.
Tiên Vu Bao khẳng định chắc nịch: Hai họ Đệ Ngũ, Đệ Bát không hề hữu hảo hòa mục như lời Đệ Ngũ Luân nói, ngược lại còn có không ít hiềm khích. Hạ lại từng tận mắt chứng kiến hai vị gia chủ Đệ Ngũ, Đệ Bát gặp nhau trên cầu, chẳng ai chịu nhường ai, đứng khựng lại đối đầu nhau suốt nửa canh giờ, hai nhà đã từ lâu không qua lại, càng không thể có chuyện thông đồng.
Ồ? Lưu Cung kinh ngạc, chuyện này xem ra trở nên phức tạp rồi, Đệ Ngũ Luân đây là lấy đức báo oán sao?
Tiên Vu Bao nói: Dám thưa với hai vị đại phu, thực ra Đệ Ngũ Luân bình thường ở trong hương lý vốn đã nổi tiếng là người hữu đễ, đặc biệt là từ một tháng trước, sau khi hắn trải qua một trận trọng bệnh thì lại càng như thế.
Lão kể lại một sự tích của Đệ Ngũ Luân.
Ở Đệ Ngũ lý thuộc hương Lâm Cừ có một vườn lê lớn, mỗi năm lê chín đều sẽ mời người trong tộc cùng đến ăn.
Dĩ nhiên, họ cũng sẽ sai người đem những quả lê tốt nhất, bên dưới lót thêm tiền bạc vải vóc, gửi đến cho phụ mẫu chi dân nếm thử. Câu chuyện này chính là Tiên Vu Bao nghe được từ người bộc tòng đi đưa lê là Đệ Ngũ Phúc.
Đệ Ngũ Luân khi ăn lê luôn chủ động lấy quả nhỏ, lê nhỏ rõ ràng là chua hơn, có người hỏi hắn tại sao lại làm vậy, Đệ Ngũ Luân đáp rằng: Sau khi học Hiếu Kinh, ta đã hiểu được đạo hiếu đễ, tôi ở trong nhà nhỏ tuổi nhất, nên nhường cho các bậc cha chú và đường huynh lấy trước, còn tôi thì lấy quả nhỏ.
Câu chuyện này vô cùng đơn giản nhưng lại để lại ấn tượng sâu sắc, dưới sự phát tán của những người có tâm, chỉ mới mười ngày nay đã truyền khắp trong huyện.
Lưu Cung xua tan sự nghi ngờ đối với Đệ Ngũ Luân: Xem ra Đệ Ngũ Luân đúng là bản tính lương thiện khiêm cung, chuyện nhường suất đi học tuyệt đối không phải là cá biệt, là do tôi đã tự ý suy đoán rồi.
Hoàn Đàm uống một ngụm rượu rồi mới lên tiếng: Tuy chỉ mới trò chuyện với tiểu tử này vài câu, nhưng theo ta thấy, sở dĩ hắn nhường suất đi học, có lẽ cũng không hoàn toàn vì hiếu đễ
Vậy thì vì cái gì?
E là cũng giống như ta, lười phải tốn tâm tư học những chương cú huấn cứu phiền toái kia thôi. Hoàn Đàm cười lớn.
Lưu Cung cũng không coi lời này là thật, chỉ thầm nghĩ: Đệ Ngũ Luân nhường lê, quả là một câu chuyện thú vị. Chi bằng ta ghi chép lại chuyện này, sau khi về Thường An sẽ dâng cho thúc phụ xem, biết đâu lại được ông ấy đưa vào sách Tạp Ký.
Mà ở phía bên kia, Huyện tể Tiên Vu Bao cũng thầm toát mồ hôi hột thay cho Đệ Ngũ Luân.
Lão sở dĩ nói giúp cho họ Đệ Ngũ, một là vì cha của Tiên Vu Bao và Đệ Ngũ Bá từng là đồng liêu, quan hệ khá tốt. Hơn nữa để Đệ Ngũ Luân được vào Thái học, lão già kia đã đút lót cho lão không ít lợi lộc.
Sau khi yến tiệc kết thúc, trong lòng Tiên Vu Bao cũng nảy ra ý định.
Nay Đệ Ngũ Luân đã nhường suất đi học, theo lý mà nói tiền bạc vải vóc họ Đệ Ngũ đưa cho ta phải trả lại mới đúng.
Nhưng những vật phẩm tiền bạc kia lão đã nhận rồi, chẳng có đạo lý nào lại trả về, phải làm sao đây?
Tiên Vu Bao lóe lên một tia sáng, quyết định đem chuyện Đệ Ngũ Luân nhường lê, nhường suất đi học bẩm báo lên quận.
Thứ nhất, dưới quyền cai trị của mình xuất hiện một điển hình hiếu đễ như vậy, đương nhiên là thành tích giáo hóa có phương của Huyện tể.
Thứ hai là, cũng có thể cho họ Đệ Ngũ một lời giải thích, không cần phải trả lại của hối lộ cho nhà lão nữa.
Vừa vặn có một chức vị mà cấp huyện có thể quyết định, rất phù hợp với hạng người hiếu đễ như Đệ Ngũ Luân!
Sảnh đường ở trung viện là kiến trúc lớn nhất trong ổ viện của họ Đệ Ngũ, những cột trụ to lớn chống đỡ mái nhà, trong đường bốn phía đều có cửa sổ, ban ngày rất sáng sủa, khi màn đêm buông xuống, hai dãy giá đèn bằng đồng đặt đối diện sát tường lần lượt được thắp sáng.
Nhưng Đệ Ngũ Luân đã quen với ánh đèn điện sáng trưng ở hậu thế, vẫn cảm thấy căn phòng này quá tối tăm.
Ở giữa khoảng sân trống đặt hai dãy án sơn chân thấp, phía sau án là sập ngồi, đây là nơi họ Đệ Ngũ tập hợp những người chủ sự trong tộc để họp mỗi khi có việc trọng đại, cũng là nơi tiếp khách. Tộc trưởng họ Đệ Bát và đứa con út của lão đã đến thăm ngay trong đêm, đang quỳ ngồi ở vị trí khách phía tây.
Trên ghế chủ tọa ở phía đông, Đệ Ngũ Bá đang ngồi bệ vệ với vẻ mặt ngạo mạn, phía sau lão đặt một giá gỗ, trên giá có một thanh trường kiếm, chính là thanh kiếm mà Đệ Ngũ Bá vẫn múa mỗi sáng.
Kiếm nằm trong bao, phong mang không lộ, giống như Đệ Ngũ Luân đang thu liễm sắc mặt mỉm cười tiếp khách.
Đệ Ngũ Bá thấy kẻ thù cũ tìm đến tận cửa, vừa mở miệng đã chẳng có ý tốt: Thịt trong nồi nhà ta vừa chín, Đệ Bát Trực, chẳng lẽ ngươi đến để ăn chực cơm sao?
Khác với Đệ Ngũ Bá vốn là quân nhân chuyển sang làm quan võ, Đệ Bát Trực thời trẻ từng đến Thái học dự thính, lời nói lúc nào cũng mang theo vài phần hàm súc của người đọc sách, lão hôm nay đến cửa không phải để gây sự, chỉ cúi đầu rủ mắt nói: Nhắc mới nhớ, cơm nước của họ Đệ Ngũ, ta quả thực đã mấy chục năm chưa được nếm qua.
Hai người thời trẻ cũng từng giao hảo, đều làm lại ở trong hương, một người là Đình trưởng, một người là Văn duyên, sau này lại trở mặt thành thù, còn về nguyên nhân ư hạng người này, chẳng phải là vì phụ nữ sao.
Đệ Ngũ Bá nheo mắt: Cái lão già này vẫn không thay đổi, có gì thì nói thẳng, đừng có vòng vo tam quốc.
Đệ Bát Trực mỉm cười, nêu rõ ý định đến: Hôm nay tới đây, chính là vì việc Bá Ngư nhường suất vào Thái học cho khuyển tử, Kinh Thi có câu: Đầu chi dĩ đào, báo chi dĩ lý, chúng tôi lẽ ra phải tới cảm tạ.
Ha ha ha. Đệ Ngũ Bá có chút đắc ý, nói: Luân nhi nhà ta thiên tính thông tuệ, ở quan học tùy tiện thi một cái đã là giáp đẳng đệ nhất, nó tuổi còn trẻ, cơ hội còn nhiều. Nghĩ đến nhũ tử nhà ngươi đã gần hai mươi tuổi, thi mãi không đỗ, nếu không đi nữa thì già mất. Dù sao cũng là anh em đồng tông, thế là nó động lòng trắc ẩn, nhường cho hắn rồi!
Tôi không cần hắn nhường!
Đệ Bát Kiểu với vẻ mặt thư sinh coi đó là điều sỉ nhục, trên môi hắn để chút râu ngắn muốn giả làm người lớn, nhưng tính cách lại không kiềm chế được, bị Đệ Ngũ Bá khích bác liền đỏ mặt tía tai đứng dậy định tranh luận, nhưng đã bị cha kéo lại.
Nói đi. Đệ Bát Trực cười hỏi: Họ Đệ Ngũ muốn cái gì?
Là mảnh đất tốt ở phía nam con kênh kia chăng?
Hay là căn nhà nhỏ ở trong huyện thành?
Hoặc giả, muốn ta tiến cử ngươi với huyện để làm Hương Tam lão?
Lão chỉ nghĩ rằng, họ Đệ Ngũ muốn dùng cái suất này để làm một cuộc giao dịch với nhà lão.
Đệ Bát Kiểu sốt ruột: Phụ thân, cái Thái học này sang năm con đi cũng được, hà tất phải
Câm miệng!
Đệ Bát Trực quát ngăn hắn lại, có chút thất vọng về con trai, nhũ tử này vẫn chưa nhìn rõ tình thế hiện tại sao. Hãy nhìn Đệ Ngũ Luân người ta xem, cứ mỉm cười không nói, điềm tĩnh biết bao, thế mà nó còn nhỏ hơn ngươi ba tuổi đấy.
Hai người ai đi Thái học, há lại dựa vào kinh thuật học vấn sao? Chẳng phải là do hai nhà ở phía sau đấu đá lực lượng đó ư. Còn phải đợi đến khi mấy gia tộc kinh thuật lớn hơn trong huyện không còn thiếu niên đến tuổi đi học mới đến lượt bọn họ. Nhưng họ Đệ Ngũ rõ ràng dựa vào việc bỏ thêm tiền mà thắng một bậc, vậy mà đột nhiên nhường lại suất, việc này khiến tất cả mọi người đều không lường trước được.
Đệ Ngũ Luân ra đòn phủ đầu, mới có một buổi chiều mà sự tích nhường suất đi học của hắn đã truyền khắp huyện Trường Lăng rồi.
Bất kể họ Đệ Bát có muốn hay không, cái ân tình này đã mắc nợ rồi.
Thời buổi này đã là hào cường địa phương, điều quan trọng nhất là gì? Không phải là đất đai, nô tỳ, từ khi Tân triều ban bố lệnh Vương điền Tư thuộc cấm kiêm tính ruộng đất và mua bán nô tỳ, hai thứ này gần như đã bị khóa chặt, rất khó để tăng nhanh, thứ duy nhất có thể tích lũy chính là danh tiếng!
Chuyện này nếu xử lý không khéo, đó chính là lấy oán báo đức, thanh danh trong huyện sẽ bị tổn hại nghiêm trọng. Cái giá này còn lớn hơn nhiều so với việc đau lòng nhường ra một khoảnh ruộng hay vài gian nhà.
Tuy nhiên Đệ Ngũ Bá không hề dao động, cười hì hì nhìn Đệ Bát Trực, vẻ mặt đó rõ ràng là đang nói: Ta cái gì cũng không cần, chỉ muốn nhà ngươi phải chịu ơn của họ Đệ Ngũ thôi.
Đệ Bát tông bá.
Đệ Ngũ Luân rốt cuộc cũng lên tiếng, hắn nhấc chiếc bình sơn mài do tỳ nữ bưng lên, rót ba chén rượu vào những chiếc chén sơn mài có tai màu đen đỏ xen kẽ tinh xảo nhà hắn chỉ là lý hào nhỏ, tài lực có hạn, nên xưa nay giản dị, ngày thường tự uống thì dùng đồ gốm, tiếp khách mới dùng đồ sơn mài.
Hắn đứng dậy mang hai chén rượu đến trước mặt Đệ Ngũ Bá và Đệ Bát Trực, còn mình thì quỳ ngồi xuống khoảng trống giữa hai dãy ghế đông tây, nâng chén nói: Tôi nghe nói, người trên thế gian này chia thành khác họ, cùng họ, cùng tông và cùng tộc.
Cái gọi là họ, chỉ các họ cổ như Cơ, Khương, Mị từ trước thời Xuân Thu, đại diện cho nguồn gốc ban đầu, giống như những cái cây khác nhau trong một khu rừng. Theo sự sinh sôi và di cư, họ giống như cây cối trưởng thành bắt đầu mọc ra các cành nhánh, đó chính là thị.
Họ Quy phân hóa ra các thị như Trần, Điền, mà nhánh Điền Quảng thuộc họ Điền nước Tề di cư, lại tiếp tục sinh ra các thị Đệ Ngũ, Đệ Bát. Tám gia tộc tuy đã ra khỏi năm đời nhưng vẫn thừa nhận là anh em đồng tông.
Đệ Ngũ Luân nói: Đệ Ngũ, Đệ Bát là anh em đồng tông, máu mủ liền cành, lại là hàng xóm láng giềng, giữa hai bên cũng không có tranh chấp ruộng nước. Tôi còn nghe nói, trước đây Đệ Bát tông bá và đại phụ tôi vốn rất giao hảo, chỉ là sau này vì hiểu lầm mà trở mặt.
Đệ Ngũ Luân thở dài: Tôi ở trong huyện thành từng nghe qua một câu ca dao: Một thước vải còn có thể khâu, một đấu thóc còn có thể giã, anh em hai người lại chẳng thể bao dung nhau. Lần tranh suất vào Thái học này, không biết bao nhiêu người đang chờ xem trò cười của hai nhà chúng ta!
Cho nên tôi thà nhường lại cơ hội vào Thái học, cũng không muốn hai nhà tuyệt giao. Tôi chỉ hy vọng họ Đệ Bát và họ Đệ Ngũ có thể mượn chuyện này, mượn chén rượu này mà xóa bỏ hiềm khích xưa!
Nói xong, hắn nâng chén rượu lên, uống cạn một hơi!
Lời lẽ của Đệ Ngũ Luân chín chắn vượt xa tuổi tác, không chỉ cha con Đệ Bát Trực mà ngay cả Đệ Ngũ Bá cũng nghe đến ngẩn người, hồi lâu sau mới chậm rãi nói: Hổ thẹn, lão phu sống bằng này tuổi đầu rồi mà lại chẳng được khoáng đạt như đám con trẻ.
Nói xong, lão chủ động nâng rượu lên kính Đệ Bát Trực một chén.
Đệ Bát Trực cũng nâng chén, đầy vẻ hổ thẹn nói: Phải lắm, tông huynh có một đứa cháu ngoan.
Hai người cùng uống, đoạn dốc ngược đáy chén đã cạn sạch ra, cười lớn ha hả.
Sau đó, bộc tòng đúng lúc lên sảnh, dâng lên cơm nước thịt thà, không khí của người phương Đông trên bàn ăn thường sẽ dịu lại và sôi nổi hẳn lên, bầu không khí giương cung bạt kiếm vừa rồi đã biến mất.
Đệ Ngũ Bá và Đệ Bát Trực dường như đã khôi phục lại tình cảm giao hảo năm xưa, chén tạc chén thù uống đến say khướt, lúc rượu nồng, hai người thậm chí còn dùng đũa gõ vào vành bát, hát vang những câu ca thời trẻ.
Mãi đến khi đêm đã khuya, bữa tiệc nhỏ này mới kết thúc, Đệ Ngũ Bá tửu lượng tốt, đích thân tiễn cha con Đệ Bát Trực ra cửa, việc hai nhà hôm nay gương vỡ lại lành chắc chắn sẽ sớm truyền khắp cả hương Lâm Cừ.
Đệ Bát Kiểu thực sự đã say, hắn đọc kinh Nho nhiều năm, trong máu thịt đều thấm nhuần những chuẩn mực đạo đức của Nho gia, lời nói của Đệ Ngũ Luân hôm nay quả thực khiến hắn phải nhìn bằng con mắt khác, sau sự khâm phục thì chút không phục kia cũng biến mất, chỉ ợ rượu nói với cha: Đại đại nhân, Đệ Ngũ Luân đúng là thực lòng hiếu đễ, trước đây con đã trách lầm hắn rồi.
Đệ Bát Trực lại là giả say, trong lòng không cho là vậy: Cái thằng nhũ tử này, đọc được vài năm sách thì chỉ biết đến nhân nghĩa đạo đức, chẳng biết lòng người hiểm ác. Đệ Ngũ Luân mở miệng một câu tông huynh, đối với ngươi hết mời rượu lại nịnh nọt, là ngươi liền không biết mình mang họ gì nữa rồi!
Đệ Ngũ Luân đã nói đến mức đó, nếu họ vẫn còn giữ khư khư chút hiềm khích nhỏ kia thì đúng là không biết điều. Đệ Bát Trực chỉ có thể mỉm cười hưởng ứng, mà kết quả cuối cùng chính là
Hôm nay đi một chuyến vô ích, nợ ân tình của nhà Đệ Bát đối với Đệ Ngũ vẫn chưa trả xong! Từ nay về sau còn phải phối hợp với họ Đệ Ngũ diễn màn kịch anh em hòa mục này!
Tuy nhiên, chuyện này đối với nhà ta cũng không có hại gì.
Đệ Bát Trực suy tính như vậy, lại nhìn con trai đã ngủ say trên xe, chỉ cởi áo ngoài nhẹ nhàng đắp cho hắn, thở dài nói: Lão già Đệ Ngũ kia đúng là may mắn, sinh được một đứa cháu như vậy, quả thực là dị số. Đợi đến lượt đám con trẻ cầm quyền, họ Đệ Bát e là phải nhìn sắc mặt họ Đệ Ngũ mà sống rồi!
Đọc nhiều sách đúng là có ích thật, lão già Đệ Bát vốn gian xảo, hôm nay lại chỉ có thể gượng cười hưởng ứng, vẻ mặt uống rượu mà như uống nước tiểu, thật thống khoái.
Tiễn cỗ xe ngựa của khách đi xa, Đệ Ngũ Bá quay người lại, nhìn cháu trai mà chậc chậc khen lạ, nhưng sự nghi hoặc lại càng lúc càng lớn.
Luân nhi, con sở dĩ nhường suất đi học, e là không chỉ muốn để họ Đệ Ngũ, họ Đệ Bát xóa bỏ ân oán thôi chứ?
Đương nhiên.
Đệ Ngũ Luân bình thường vẫn giấu kín kế hoạch trong lòng, nay uống được nửa say mới để lộ chút đắc ý ra ngoài, cười nói: Đại phụ, nếu mấy năm sau, thiên hạ thực sự đại loạn, chỉ dựa vào một thị tộc, một lý tụ của nhà ta thì liệu có thể tự bảo vệ mình trong loạn thế không?
Đệ Ngũ Bá lắc đầu, bọn họ sống tập trung theo tộc, xây dựng ổ viện, đề phòng trộm cướp loạn nhỏ thì còn được. Nhưng nếu đúng như Đệ Ngũ Luân suy đoán, thiên hạ lại xuất hiện đại động loạn như thời Sở Hán cuối đời Tần, thì bấy nhiêu đây hai trăm đinh tráng hoàn toàn không đủ, chỉ cần một đạo quân loạn quy mô lớn một chút là đủ để họ Đệ Ngũ diệt tộc rồi.
Một cây làm chẳng nên non, cho nên, nhà chúng ta cần người giúp sức.
Đệ Ngũ Luân nói ra mục tiêu của mình: Đại phụ, con muốn thông qua việc lập danh gây uy, trở thành thủ lĩnh tông trưởng được các tộc công nhận.
Hương Lâm Cừ trong màn đêm, các lý mỗi nơi chiếm một góc, có ánh đèn le lói, giống như những ngôi sao thưa thớt trên bầu trời đen.
Đệ Ngũ Luân đưa tay ra nắm lấy, dường như muốn nắm trọn chúng vào lòng bàn tay, ngưng tụ thành một khối.
Nếu có thể như vậy, một khi thiên hạ có biến, con chỉ cần vung tay hô một tiếng, mười lý tám tộc, ba ngàn đinh tráng, tất sẽ tụ hội đi theo!
Chao ôi, còn cả ‘người hưởng ứng như mây tụ, kẻ đi theo như hình với bóng’ nữa kia à? Học cái từ ấy ở đâu ra vậy? Chẳng lẽ phu tử ở quan học lại dạy mấy thứ này?
Đệ Ngũ Luân vốn tưởng rằng những lời hào hùng vừa rồi sẽ khiến đại phụ tán thưởng, nào ngờ cuối cùng lại nhận lấy một cú gõ đau điếng vào đầu, khiến hắn đau thấu tận óc, men rượu cũng tan đi quá nửa.
Đệ Ngũ Bá nhìn có vẻ thô kệch nhưng thực chất tâm tư lại vô cùng tỉ mỉ, dù sao ông cũng đã sống trên đời bao nhiêu năm nay: Sau khi hưởng ứng thì sao? Từng ấy con người chẳng lẽ không cần ăn cơm?
Ba ngàn tráng đinh ai nuôi? Ngươi à? Tục ngữ có câu binh mã chưa động, lương thảo đi trước. Lương thực dự trữ của nhà ta đến người trong lý còn chẳng đủ ăn, ngươi đúng là hạng trẻ ranh chưa từng đánh trận, đem việc tụ tập đám đông nghĩ quá đơn giản rồi.
Bị lão gia tử chế giễu, Đệ Ngũ Luân có chút không phục. Sáng sớm ngày hôm sau, hắn đã dậy thật sớm, dẫn theo bộc tòng Đệ Ngũ Phúc đi kiểm kê lương thực dự trữ của nhà họ Đệ Ngũ.
Bởi vì chính sách kinh tế khó lòng diễn tả hết bằng lời của Vương Mãng, hệ thống tiền tệ thiên hạ đã loạn cào cào. Đệ Ngũ Luân thấy ở trong huyện thành, ngoại trừ quan phủ vẫn kiên trì dùng đủ loại tiền mới lạ lẫm để phát bổng lộc, thì trong dân gian gần như đã quay trở lại thời kỳ hàng đổi hàng. Mà thứ vật phẩm có giá trị trao đổi ổn định nhất thời bấy giờ chỉ có một: Lương thực!
Kho lương của nhà họ Đệ Ngũ nằm ở hậu viện, chiếm diện tích khá lớn, mái nhà theo kiểu bốn mái, dưới hiên có mở hai cửa sổ trái phải để thông khí. Trong kho đặt từng dãy chum vại lớn, đậy nắp gỗ dày, chứa đầy kê và lúa mạch còn nguyên vỏ.
Cha của Đệ Ngũ Phúc tên là Đệ Ngũ Cách, phụ trách quản lý ruộng đất và lương thực trong trang viên. Ông nói với Đệ Ngũ Luân: Tiểu lang quân, tháng này vừa thu tô xong, cả năm kho đều đã đầy ắp lương thực, có chừng hơn một ngàn thạch.
Cộng thêm rau củ, hoa quả và các loại thức ăn kèm khác, số lương thực này đủ cho hơn năm mươi người trong ổ viện từ chủ nhân, người trong họ đến tôi tớ nô tỳ ăn trong hai năm. Điều này chứng tỏ nhà họ Đệ Ngũ rất biết cách kinh doanh, không giống một số gia tộc chẳng có kế hoạch gì, suốt ngày ăn uống vô độ dẫn đến lúc nào cũng thiếu hụt.
Thế nhưng khoảng cách đến mục tiêu của Đệ Ngũ Luân vẫn còn xa lắm, kém chừng mười lần.
Theo tính toán của Đệ Ngũ Luân, nhà hắn ít nhất phải tích trữ được vạn thạch lương thực mới đủ.
Đến khi hắn đi gặp Đệ Ngũ Bá và đề xuất kế hoạch này, lại một lần nữa bị lão gia tử cười nhạo.
Vạn thạch? Ngươi có biết kho lương của huyện có bao nhiêu lương thực dự trữ không? Cũng chỉ tầm đó mà thôi. Nhà họ Đệ Ngũ ta chỉ là một lý nhỏ nhoi, sản lượng hàng năm có hạn, ngươi định đi đâu để gom góp được ngần ấy lương thực?
Người quản lý kho lương Đệ Ngũ Cách không hiểu tại sao tiểu lang quân lại muốn tích trữ lương thực, nhưng đây chính là cơ hội để ông đề xuất kế hoạch đã nung nấu từ lâu: Trong thời gian ngắn tự nhiên không thể tích được nhiều như thế, trừ phi
Lời nói của Đệ Ngũ Cách lạnh lùng mà dứt khoát: Tăng tô!
Điền tô của các hào trưởng ở các lý khác trong hương đa phần là thu mười lấy bốn. Nhưng họ Đệ Ngũ ta vốn xưa nay vẫn yêu thương tộc nhân, người cùng tộc thuê cày thì thu mười lấy ba, còn tá điền bình thường mới thu mười lấy bốn.
Đệ Ngũ Cách vẫn cảm thấy chưa đủ. Ông cho rằng những năm gần đây giá lương thực ngày càng cao, nên tăng điền tô lên.
Như vậy, mỗi năm có thể thu thêm được ba năm trăm thạch lương thực.
Khi Đệ Ngũ Luân mới đến thời đại này, hắn cảm thấy rất lạ lùng. Điền tô của tân triều là mười phần thuế một, còn thời nhà Hán trước kia thậm chí là ba mươi phần thuế một. Tại sao nhiều người thà bán mình làm nô tỳ, tá điền cho các hào tộc còn hơn là làm tiểu nông tự canh giữ đất đai nộp thuế cho triều đình?
Sau này hắn mới hiểu, cái gọi là mười phần thuế một hay ba mươi phần thuế một chỉ là những lời hoa mỹ trên bề mặt. Thứ đáng sợ hơn điền tô chính là dao dịch và thuế thân. Thời nhà Hán, đi làm dao dịch ở Tây Vực, Tây Bắc Di, đi đi về về mất đến vài năm, lại dễ mắc bệnh bỏ mạng dọc đường, quân công thì xa vời vợi. Tân triều còn quá đáng hơn, gây chiến toàn diện với lân bang, lại còn thua nhiều thắng ít, chẳng ai muốn đi nộp mạng.
Mà thuế thân mới là đáng sợ nhất, triều đình tăng thuế không có quy luật, lại chỉ thu tiền chứ không thu lương thực. Nông dân mang lương thực ra chợ bán, lại bị thương nhân hoặc quan phủ bóc lột một lần nữa. Nếu gom không đủ tiền, để không bị quan phủ bắt bớ trở thành tội nhân, họ chỉ còn cách vay nợ. Cho vay nặng lãi là cái hố không đáy, lãi mẹ đẻ lãi con, sau vài năm không sống nổi, đành phải bán ruộng bán thân, nương nhờ vào các hào môn.
Thế nhưng nhà họ Đệ Ngũ không có người làm quan trong triều, gia chủ cũng phải đi làm nghĩa vụ nộp thuế, nói chi đến việc làm dù che chở cho người khác. Cho nên nhà hắn không có sức hút lớn đối với nông dân mất ruộng, đất đai đa phần là nhờ kiêm tính của người ngoại tính trong lý, tích tiểu thành đại mà có.
Không được, điền tô tuyệt đối không thể tăng.
Đệ Ngũ Luân lắc đầu phản đối. Tá điền và những tộc nhân nghèo khổ thuê đất trồng trọt vất vả cả năm trời, số thu được còn không đủ nuôi thân, chỉ là gắng gượng duy trì sự sống mà thôi.
Hơn nữa, hành vi giết gà lấy trứng này sẽ khiến họ Đệ Ngũ mất đi thứ còn quan trọng hơn cả lương thực: Lòng người.
Chuyện lương thực không cần vội, để tôn nhi từ từ nghĩ cách.
Đệ Ngũ Luân nhắc đến chuyện hắn chú ý khi đi kiểm tra kho lương lúc sáng: Tôn nhi thấy trong kho vẫn còn dư nhiều nông cụ bằng sắt, trong chuồng cũng có thêm mấy con trâu cày.
Hào cường thông qua bóc lột mà hoàn thành tích lũy. Nếu là thời tiền Hán, tự nhiên sẽ tiếp tục kiêm tính mua đất, nhưng vì bị hạn chế bởi lệnh Vương điền của tân triều nên không thể công khai mua bán đất đai nữa. Một khi quy mô đất đai bị khóa chặt, lương thực dư thừa sẽ được dùng để đổi lấy trâu bò, đồ sắt, rồi tìm cách canh tác thâm canh.
Thế nhưng hộ nông dân bình thường thì không có điều kiện đó.
Hôm qua lúc trở về, tôn nhi thấy có người đã bắt đầu cày ruộng chuẩn bị trồng lúa mạch mùa đông. Vì không có trâu, họ đành phải hai người cùng kéo cày.
Cái gọi là cùng kéo cày chính là một người phía trước kéo dây, một người phía sau giữ cày. Tuy nhiên tục ngữ nông nghiệp có câu: Cày thu cần sâu, cày xuân hè cần nông. Trồng lúa mạch mùa đông là phải cày sâu, những người nông dân nghèo khổ chỉ có thể đội nắng gắt, kéo cày ra sức làm lụng, bước chân vô cùng gian nan.
Đáng sợ hơn là Đệ Ngũ Luân thấy không ít lưỡi cày của các gia đình cư nhiên làm bằng gỗ hoặc bằng đá!
Điều này khiến hắn khá kinh ngạc: Chẳng phải nói thời Tần Hán đã là thời đại đồ sắt rồi sao? Tại sao vẫn có người sử dụng công cụ của xã hội nguyên thủy?
Cái nồi này vẫn phải do tân chính của Vương Mãng gánh. Tân triều học theo Hán Vũ Đế, thực hiện chính sách Ngũ quân lục quản, nội dung đại khái là sáu loại hàng hóa như muối, sắt, rượu phải do quan phủ kinh doanh độc quyền, cá nhân khai thác bán buôn là phạm pháp.
Mục đích ban đầu có lẽ là muốn trấn áp các hào hữu khống chế mỏ khoáng và muối lậu, nhưng dù mục đích có tốt đẹp đến đâu cũng phải dựa vào người thực hiện. Một ý tưởng hay ho khi triển khai xuống dưới lại trở thành ác chính, gây ra rắc rối lớn cho trăm họ. Đồ sắt do quan phủ đúc vừa thô xấu vừa khó dùng, giá lại càng ngày càng đắt. Sau mười năm, không ít người đã bị ép phải quay lại dùng đồ đá, đồ gỗ. Dùng phương thức sản xuất của ngàn năm trước thì năng suất lao động có tăng lên mới là lạ.
Đệ Ngũ Luân nhìn thấy cảnh đó thì vô cùng cảm khái, lúc này liền đề nghị: Đại phụ, năm nay khi cày thu trồng lúa mạch, có thể do đại tông đứng ra, đem những nông cụ bằng sắt và trâu cày dư thừa của nhà ta cho những tộc nhân nghèo khổ trong lý mượn dùng được không?
Tiểu lang quân!
Đệ Ngũ Bá còn chưa lên tiếng, Đệ Ngũ Cách chuyên quản việc nông tang của tộc đã kêu lên trước.
Đám người đó tuy đa phần là người cùng tộc nhưng là tiểu nông tự canh, không thuê đất của đại tông. Cho dù mùa màng có tốt đến đâu cũng chẳng nộp thêm điền tô cho nhà ta, việc gì phải quản họ!
Hơn nữa, trâu cày tuy nhiều nhưng nếu bắt làm việc quá mức sẽ bị gầy yếu, đổ bệnh. Đồ sắt cũng vậy, cày sâu va chạm rất dễ hư hỏng. Cho thuê còn lỗ vốn, huống chi là cho mượn không!
Tiểu lang quân hôm qua mới nhường một suất vào Thái học cho người khác, hôm nay lại muốn cho mượn trâu, mượn cày, chẳng lẽ đúng như lời lão gia chủ mắng hôm qua, là một kẻ phá gia chi tử sao?
Thông qua chuyện ngày hôm qua, Đệ Ngũ Bá đã nhìn rõ mưu đồ trong lòng cháu trai. Những hành động tưởng chừng như yếu lòng đó thực chất lại ẩn chứa tính toán sâu xa. Ông ngăn người trong tộc lại, hỏi Đệ Ngũ Luân: Nói đi, ngươi lại có ý định gì nữa?
Đệ Ngũ Luân đáp: Tôn nhi chỉ muốn thông qua việc cho mượn trâu và đồ sắt để các nhà nhanh chóng kết thúc vụ cày thu.
Có một bài thơ thời Xuân Thu tên là Thất Nguyệt từng hát rằng: Tháng Giêng đi săn cáo, lấy da làm áo cho công tử Tháng Ba sửa sang lưỡi cày, tháng Tư ra đồng làm việc, tháng Tám hái táo, tháng Mười thu hoạch lúa, nấu thành rượu xuân.
Từ tháng Giêng đến tháng Chạp, người nông dân quanh năm suốt tháng đều bận rộn. Trải qua mấy trăm năm, thiên hạ từ phong bang kiến quốc chuyển thành quận huyện, nhưng cuộc sống vẫn chẳng có thay đổi gì thực chất, thậm chí còn khổ hơn người ngày càng đông, đất canh tác bình quân ngày càng ít, nếu không chăm chỉ thì không sống nổi.
Trước kia sau vụ thu có thể nghỉ ngơi đôi chút, nhưng từ sau thời Hán Vũ Đế bắt đầu phổ biến trồng lúa mạch mùa đông, cộng thêm trồng rau củ đậu đỗ, thế là mùa thu đông cũng có việc làm, gần như không lúc nào được thong thả.
Đệ Ngũ Luân thông qua việc cho mượn trâu và cày sắt dư thừa, quả thực có thể giúp những nông dân tự canh trong lý nhanh chóng hoàn thành việc đồng áng.
Để họ thong thả làm gì, phơi nắng à? Đệ Ngũ Bá tuy là gia chủ nhưng đối với những tộc nhân quan hệ đã xa xôi thì không có lòng trắc ẩn, thứ ông quan tâm vẫn là lợi ích của gia tộc.
Tất nhiên là không rồi.
Đệ Ngũ Luân tuy có lòng thương xót, nhưng phần lớn vẫn là muốn ban ơn cho tộc nhân, nhân tiện lúc họ nông nhàn sẽ tổ chức mọi người cùng làm một việc lớn. Rèn sắt còn cần bản thân cứng rắn, nếu đến một lý nhỏ bé mà cũng không thể đoàn kết lại được thì nói chi đến chuyện khiến mười dặm tám hướng hưởng ứng như mây tụ?
Hắn nói: Đến lúc đó, tôn nhi muốn xin đại phụ và lý trưởng đứng ra tổ chức lý dân lại, do nhà ta bỏ tiền bỏ lương để trùng tu lý xã!
Lý xã?
Lý xã là nơi tế lễ Thổ địa thần, cũng là nơi vui chơi của trăm họ trong lý, mỗi độ đến ngày lễ xã mọi người đều tụ tập uống rượu. Ngày này uống rượu không những đường đường chính chính mà còn là việc bắt buộc, thường là khi hoàng hôn buông xuống, nhà nào nhà nấy đều dìu người say trở về.
Thế nhưng từ khi tân triều thành lập mười năm trước, ban bố lệnh cấm Ngũ quân lục quản, rượu chỉ có thể do quan phủ độc quyền bán, giá cả lập tức trở nên vô cùng đắt đỏ, ngay cả rượu lậu cũng tăng giá gấp mấy lần. Người bình thường không mua nổi, cùng lắm chỉ lén lút tự nấu ít rượu đắng ở nhà nhấm nháp.
Thứ hai, tân triều mô phỏng theo chế độ nhà Chu, xử phạt những kẻ tụ tập uống rượu, từ năm người trở lên đều nằm trong diện bị phạt. Người dân mất đi một ngày vui chơi xả hơi, lý xã cũng vì thế mà hiu quạnh, hư hỏng đã lâu không ai sửa chữa.
Trong mắt Đệ Ngũ Luân, nơi có thể quy tụ tất cả mọi người trong một lý, thông qua nghi lễ tế tự để tăng cường tính gắn kết như thế này, sao có thể bỏ trống được? Cho dù không uống rượu cũng có thể làm được khối việc khác.
Ví dụ như bày một bữa tiệc dài trên phố, mời mọi người ăn một bữa cơm no nê hiếm có, để Đệ Ngũ Bá lên đài múa kiếm cho lũ trẻ thán phục thèm thuồng. Lại để những người già trong lý kể chuyện, thuật lại cho mọi người nghe hành trình gian khổ khi họ Đệ Ngũ di cư từ phương Đông tới đây hai trăm năm trước, về cuộc đời truyền kỳ và kết cục bi thảm của anh em tổ tiên Điền Hoành, tất cả đều có thể tăng cường cảm giác thuộc về của người dân trong lý.
Đệ Ngũ Luân kiếp trước thực chất là người Phương Bắc, nên chịu ảnh hưởng sâu sắc của văn hóa tông tộc Phương Bắc. Tuy những quy ước làng xã bị coi là hủ bại ở thế kỷ mới, nhưng ở một thời đại nhất định, chúng lại có thể biến rác thành vàng, trở thành trợ lực để hắn tự bảo vệ mình trong thời loạn thế.
Nhà Hán thống nhất, động loạn kết thúc, các gia tộc có điều kiện cư trú lâu dài, không ngừng sinh sôi nảy nở trong sự ổn định. Nhưng đây vẫn là giai đoạn đầu của sự phát triển, nên chưa thể có chế độ hoàn thiện như đời sau.
Đệ Ngũ Luân chính là bê nguyên những thứ của tông tộc Phương Bắc tới. Hắn dự định sau này bên cạnh lý xã còn phải xây thêm một nghĩa học, để những đứa trẻ đến tuổi trong lý đều được đi học chữ, học tính toán kinh văn thì không cần học, phí thời gian, những đứa lớn hơn một chút Đệ Ngũ Luân có thể đích thân làm thầy giáo dạy cho chúng những kiến thức hữu ích hơn, hắn hy vọng trong lý có thể xuất hiện vài nhân tài.
Còn có thể xây dựng nghĩa thương để cứu tế những tộc nhân hàng xóm quá nghèo khổ, nhằm xoa dịu mâu thuẫn giàu nghèo trong lý.
Có được những lợi ích này sẽ khiến người trong lý đồng lòng, sau này mượn danh nghĩa phòng chống trộm cướp, lúc nông nhàn triệu tập họ lại để huấn luyện trận chiến này nọ, mới có người nghe theo.
Đệ Ngũ Luân đã có tính toán: Hiện tại Quan Trung nhìn qua quả thực thái bình vô sự, ta nói thiên hạ đại loạn ngay cả tổ phụ cũng chẳng tin. Vừa vào đã dẫn tộc nhân luyện binh, không nói đến việc quan phủ sinh nghi, ngay cả lý dân cũng chẳng bằng lòng. Con người ai cũng thích an nhàn ghét vất vả, có thể nằm tuyệt đối không đứng, chỉ có thể dùng ân tình lợi ích mà từ từ tính kế.
Tính toán như vậy, việc muốn làm thật sự quá nhiều, thú vị hơn việc đến Thái học đọc đống sách chết kia nhiều.
Đệ Ngũ Bá lại chỉ ra điểm mâu thuẫn của Đệ Ngũ Luân: Luân nhi, một mặt ngươi muốn làm những việc thuần túy tốn kém tiền lương này.
Mặt khác lại muốn tích trữ vạn thạch lương thực.
Việc này chẳng khác nào đầu ngươi muốn đi về hướng Bắc, mà chân lại bước về hướng Nam, chẳng phải nực cười sao?
Đại phụ giáo huấn chí phải. Đệ Ngũ Luân có chút ngượng ngùng gãi đầu. Đúng là mâu thuẫn thật, làm những việc này đều phải tốn cái giá rất lớn, mà thu nhập lại không tăng thêm, cứ đà này thì nhà địa chủ cũng chẳng còn lương dư nữa.
Xem ra, ta phải nghĩ cách tìm nguồn thu và gom thêm lương thực rồi.
Ngày hôm sau, Đệ Ngũ Luân đi tới tiệm rèn bên cạnh ổ viện, chưa vào cửa đã nghe thấy tiếng đập chan chát.
Người thợ rèn tên là Cừu Cao Nô, gã không phải người họ Đệ Ngũ mà là một kẻ phụ thuộc từ Thượng Quận tới nương nhờ, có chút tay nghề rèn sắt. Sau này gã được tự do, lấy một người con gái họ Đệ Ngũ, Đệ Ngũ Bá cho gã mở một tiệm rèn nhỏ trong nhà chuyên sửa chữa nông cụ.
Tiểu lang quân.
Thấy Đệ Ngũ Luân tới, Cừu Cao Nô đang quấn chiếc tạp dề da vội vàng đặt búa xuống, cùng Đệ Ngũ Luân đi tham quan tiệm rèn nhỏ bé này, rồi lại hỏi một việc.
Tôi nghe nói lão gia chủ khai ân, cho phép các nhà trong lý mượn trâu cày của ổ viện, có thật không ạ?
Đệ Ngũ Bá hôm qua tuy mắng mỏ Đệ Ngũ Luân nhưng vẫn cho thông báo chuyện cho mượn trâu và đồ sắt ra ngoài, nhận được sự hoan hô của cả lý, lại bảo Cừu Cao Nô gấp rút sửa chữa lưỡi cày sắt để chia cho các hộ sử dụng.
Tự nhiên là thật rồi. Đệ Ngũ Luân nhìn Cừu Cao Nô, khuôn mặt của gã thợ rèn thấp bé này quanh năm hơ trước lửa đỏ nên lúc nào cũng hồng rực.
Nếu đã vậy, đệ đệ tôi là người ngoại tính, chú ấy cũng được mượn trâu chứ?
Sau khi Cừu Cao Nô định cư ở lý Đệ Ngũ, gia đình đệ đệ gã cũng chạy tới nương nhờ, trở thành một trong số ít những người ngoại tính trong lý.
Đệ Ngũ Luân không muốn chơi trò chính trị dòng họ, như vậy quá nhỏ nhen. Bất kể là người cùng họ hay ngoại tính đều đối xử như nhau mới có thể quy tụ được ngày càng nhiều người.
Tất nhiên là được, có điều số hộ muốn mượn quá đông, ai trước ai sau phải dựa vào một cách thức công bằng
Đó chính là: Bốc thăm!
Nếu chia theo quan hệ thân sơ, cái ngưỡng cửa của ổ viện chắc chắn sẽ bị những người thân thích đi cửa sau giẫm nát, chi bằng mọi người cứ tùy theo bản lĩnh, nhìn vào vận may mà nói chuyện lại bớt được bao nhiêu rắc rối.
Thế nhưng hôm nay Đệ Ngũ Luân đến tiệm rèn là vì một việc khác.
Đi dạo một vòng, Đệ Ngũ Luân thấy tay nghề của Cừu Cao Nô cũng khá, lại là người đa tài, ngoài rèn sắt còn biết chút nghề mộc, như vậy rất tốt.
Đệ Ngũ Luân sờ vào một chiếc xẻng sắt vừa mới sửa xong: Còn sắt thừa không?
Dùng trâu đi cày, lại có đồ sắt hỗ trợ, quả là sảng khoái!
Mới mấy ngày trước, người nông phu nọ còn phải cùng một người khác phối hợp cày đôi trước mặt Đệ Ngũ Luân, ra sức kéo dây thừng nhích từng chút một như sên bò trên ruộng, nhưng hôm nay tinh thần lại vô cùng phấn chấn.
Sức trâu lớn hơn sức người rất nhiều, với tư thế hai trâu kéo cày, chúng bước đi thong dong tự tại, phía sau là chiếc cày sắt lớn đã cắm sâu vào lòng đất. Lưỡi cày lật tung lớp đất khô cứng cỗi một cách không thương tiếc, khiến đất đai trở nên tơi xốp, thích hợp cho hạt lúa mạch nảy mầm.
Chẳng trách dù là thời tiền Hán hay Tân triều, đều có luật lệ nghiêm cấm giết mổ trâu cày. Trong dân gian, người ta cũng vô cùng tôn kính những con vật to lớn này, suýt chút nữa đã tôn lên thành thần ngưu. Có điều, những việc như uống nước tiểu trâu hay tắm phân trâu thì họ vẫn chưa làm ra được.
Vì dùng hình thức bốc thăm để quyết định thứ tự mượn trâu, nên những người xếp sau chẳng có gì để phàn nàn. Khi sử dụng trâu, dân trong lý cũng vô cùng cẩn thận, roi không dám quất mạnh, chỉ sợ làm trâu bị thương hay gầy đi vì kiệt sức.
Đúng lúc Đệ Ngũ Bá đi ngang qua, nhìn thấy động tác nhẹ nhàng hời hợt của mọi người thì cực kỳ không hài lòng, dừng lại hét lớn: Chưa ăn no cơm sao? Dùng sức chút đi, trâu nhà ta tuy khỏe nhưng không làm hỏng đất được đâu!
Đến lúc này mọi người mới dám thả lỏng tay chân một chút. Thỉnh thoảng có người không cẩn thận va phải đá làm mẻ lưỡi cày, liền thấp thỏm mang đến trả. Tuy bị người quản lý nông cụ là Đệ Ngũ Cách lườm nguýt mấy cái, nhưng quả thật không bắt họ phải bồi thường.
Dân trong lý bấy giờ mới yên tâm, ai nấy đều cảm thán gia chủ vốn dĩ chẳng mấy quan tâm đến sống chết của họ, năm nay không biết sao lại đổi tính. Lại nghe nói đây là ý kiến của tiểu lang quân, mọi người đều âm thầm giơ ngón tay cái tán thưởng với Đệ Ngũ Luân đang ngồi xổm bên bờ ruộng tính toán.
Đệ Ngũ Luân đang tính xem việc cho mượn trâu và cày có thể tiết kiệm được bao nhiêu thời gian cho cả lý? Một người hai trâu, chỉ cần vài canh giờ là cày xong mười mẫu đất nhỏ, năng suất này cao gấp mấy lần so với việc cày đôi bằng công cụ gỗ đá. Sau khi vụ cày thu kết thúc, trước khi ngày lễ tế Xã đến, nông dân sẽ có khoảng bảy tám ngày rảnh rỗi. Đến lúc đó kêu gọi họ làm việc, chắc hẳn sẽ không ai phản đối.
Giữa lúc nghỉ tay, Đệ Ngũ Luân tuyên bố tin tức sẽ tận dụng thời gian nông nhàn để trùng tu lại đình miếu trong lý. Đám nông phu ban đầu im lặng một chút, sau đó đều biểu hiện vô cùng hăng hái: Mấy năm nay lễ tế Xã mùa thu không được tổ chức tử tế, đây quả thực là việc lớn! Chỉ có làm vui lòng thần linh, sang năm mới có thể mưa thuận gió hòa.
Chờ vài ngày nữa gieo hạt xong, chúng tôi lập tức đến giúp sức!
Ta lên núi đốn củi.
Ta ra bờ kênh đào đất.
Ta đến lò nung gạch!
Dù sao rảnh cũng chẳng để làm gì, tuy không có tiền công nhưng nhà họ Đệ Ngũ sẽ bao cơm. Củi nhiều thì lửa lớn, nay lại nhận được ơn huệ mượn trâu của đại tộc, kẻ nào nếu lười biếng không đi, chắc chắn sẽ bị cả lý khinh miệt.
Ngay cả một đứa trẻ đầu chốc cũng la hét đòi giúp đưa gạch. Trong ký ức của lũ trẻ, lễ tế mùa thu là thời điểm vui nhất trong năm. Nhảy múa làm thần linh vui vẻ, bản thân cũng được chung vui, chẳng phải rất tốt sao?
Đến đây Đệ Ngũ Luân đã yên tâm. Ở một phía khác, vật phẩm mới mà mấy ngày trước anh bảo thợ rèn Cừu Cao Nô chế tạo cũng đã hoàn thành lần cày thử đầu tiên.
Tộc tổ phụ, gọi con đến có việc gì ạ?
Người được gọi đến chính là người nông phu trung niên đã ngã từ trên cây lê xuống hôm nọ, được Đệ Ngũ Luân phái người dùng ngựa đưa về nhà, tên là Đệ Ngũ Bình Đán.
Đệ Ngũ Luân đã nhớ nhầm, vai vế của người này không phải là cháu gọi anh bằng chú, mà là hàng cháu gọi bằng cố chẳng trách được, trong cả cái lý này, anh có ít nhất mười mấy đứa cháu, thậm chí còn có những đứa chắt tuổi còn lớn hơn cả anh.
Một người đàn ông ngoài bốn mươi tuổi, nhưng cứ mở miệng ra là gọi Đệ Ngũ Luân mười bảy tuổi một tiếng tộc tổ phụ, ban đầu có chút ngượng nghịu, nhưng quen rồi cũng thấy bình thường.
Chân đã khỏi chưa?
Đệ Ngũ Luân liếc nhìn cái chân bị thương của ông ta, coi như người này tốt số, vết thương trên chân không bị nhiễm trùng. Một khi đã mưng mủ thì tỷ lệ tử vong là rất cao.
Khỏi rồi ạ, nhờ có thuốc của tộc tổ phụ phái người mang tới, ơn đức này tôn nhi không biết lấy gì báo đáp.
Đệ Ngũ Bình Đán để chứng minh lời nói, còn giậm giậm chân xuống đất.
Đệ Ngũ Luân vội vàng ngăn lại: Nhẹ tay thôi, sau này xuống ruộng làm việc nhớ mang giày vào, đừng đi chân đất nữa.
Câu nói này khiến Đệ Ngũ Bình Đán hơi bối rối. Ông ta không nỡ nói ra rằng vợ mình đã mất từ năm kia, trong nhà không có người dệt giày, chỉ có thể bện giày cỏ dùng tạm. Tay ông ta lại vụng về, bện lỏng lẻo nên chỉ vài ngày là nát, đôi giày tốt duy nhất trong nhà phải để cho hai đứa con trai ra ngoài thay phiên nhau mang.
Nghe nói Đệ Ngũ Bình Đán là một trong những tay làm ruộng giỏi nhất trong lý, Đệ Ngũ Luân đặc biệt tìm ông ta tới để thử loại cày mới.
Những ngày qua khi quan sát dân trong lý cày ruộng, Đệ Ngũ Luân phát hiện chiếc cày họ dùng rất khác với loại anh từng thấy ở Phương Bắc thời hậu thế. Tuy cán cày, đế cày, bắp cày đều đủ cả, nhưng điểm khác biệt lớn nhất là cán cày vừa dài vừa thẳng, rất khó xoay chuyển, phải dùng hai con trâu kéo mới dễ điều khiển.
Trong khi đó, loại cày thời hậu thế là cày cán cong, lại nhỏ gọn hơn một chút, chỉ cần một con trâu là có thể kéo được.
Đệ Ngũ Luân dựa theo ký ức, bảo thợ rèn đúc một chiếc, cũng không biết có bị sai lệch gì không, sau khi bảo Đệ Ngũ Bình Đán dùng thử thì nhận được phản hồi khá tốt.
Không chỉ nhỏ gọn nhẹ nhàng hơn nhiều, mà việc quay đầu và chuyển hướng cũng dễ dàng, rất thích hợp cho những mảnh ruộng nhỏ lẻ.
Quả thực, chiếc cày cán thẳng nặng nề kia giống như được thiết kế cho năm mươi khoảnh đất bằng phẳng liền mạch của nhà họ Đệ Ngũ hơn. Đất đai của các hộ nông dân tự canh mỗi hộ vốn đã không đủ trăm mẫu, lại vì thừa kế mà chia năm xẻ bảy, mảnh đông mảnh tây, cày lớn khó dùng, cày cán cong nhỏ gọn này lại vô cùng thích hợp.
Thế là Đệ Ngũ Luân vui vẻ mang chiếc cày mới đến chỗ ông nội đang ngồi sưởi nắng trên bờ ruộng để báo công, hy vọng trước vụ cày xuân có thể chế tạo được mười mấy chiếc cày cán cong cho dân trong lý dùng.
Đệ Ngũ Bá đối với những ý tưởng mới mẻ không ngừng tuôn ra của cháu trai mình đã sớm chẳng còn lạ lẫm. Lúc nãy khi thử cày dưới ruộng, ông vẫn luôn liếc mắt nhìn theo, nhưng không hề tỏ ra quá ngạc nhiên, chỉ quan sát kỹ lưỡng rồi chậm rãi nói: Là vật tốt, quả thực có thể tiết kiệm sức người, hợp với việc canh tác nhỏ, nhưng mà
Ông hỏi cháu trai mình một câu.
Luân nhi, con nói xem, sức người đắt hay là sắt đắt?
Tất nhiên là sắt đắt rồi.
Đệ Ngũ Luân á khẩu, biết mình đã có chút nóng vội.
Các hào tộc hận nhất hai chính sách của Tân triều, một là lệnh đất vua tôi thuộc, khiến tham vọng muốn có thêm nhiều đất đai, nô tỳ của họ bị hạn chế.
Thứ hai chính là chính sách Ngũ quân Lục quản, không chỉ làm hại nông dân tự canh nhỏ, mà địa chủ hào hữu cũng chịu thiệt hại nặng nề. Chưa nói đến muối và rượu, chỉ riêng mục sắt đã độc quyền nguồn cung cấp công cụ sản xuất.
Sắt từ khâu khai thác đến đúc rồi bán ra đều do quan phủ bao thầu. Tất nhiên, định giá cũng hoàn toàn do quan lại quyết định, đắt cắt cổ. Đây rõ ràng là một kiểu đánh thuế ngầm nặng nề, Tân triều nhờ đó đạt được mục tiêu không tăng thuế mà quốc khố vẫn đủ để chi viện cho các cuộc chiến tranh đối ngoại, nhưng hào hữu thì hận thấu xương tủy.
Chẳng trách thời Hán, các bậc hiền lương văn học đã nhiều lần thỉnh cầu bãi bỏ chế độ độc quyền muối sắt, đây thực sự là mong muốn chung của cả địa chủ và bình dân. Tuy rằng đối với thứ dân tầng lớp thấp nhất, đó chỉ là sự khác biệt giữa việc bị quan phủ hay bị hào hữu bóc lột mà thôi.
Nếu là người ủng hộ triều đình, có lẽ anh còn có thể khiển trách đây là sự tham lam và thiển cận của giai cấp địa chủ không màng lợi ích quốc gia, nhưng anh hiện tại lại là đứa cháu trai của một gia đình địa chủ
Đệ Ngũ Luân sờ sờ mông mình, lại vỗ vỗ đầu, cười hì hì.
Câu nói kia quả thực chẳng sai chút nào.
Hào cường ở miền đông thì xa tận chân trời, coi thường pháp luật, nhưng họ Đệ Ngũ ở Quan Trung lại không dám quá làm trái ý. Tự mình tìm mỏ khai thác luyện sắt? Đừng nói nhà anh nhỏ bé không có tài lực này, ước chừng vừa dựng lò sắt lên đã bị quan phủ hốt trọn ổ, cả nhà già trẻ lớn bé sẽ biến thành tội nhân cùng nhau lên đường đi khai khẩn biên cương.
Nay muốn tạo cày mới, những thỏi sắt mới ra lò chắc chắn là không kiếm được, chỉ có thể mua các đồ sắt thành phẩm từ quan sắt trong huyện, sau khi về nhà tự mình nung chảy rồi đúc lại. Tính đi tính lại, chi phí tự nhiên lại càng cao hơn.
Việc này đành tạm gác lại, cũng may Đệ Ngũ Bá tuyệt đối không phải kẻ gàn dở bảo thủ, chỉ là hy vọng cháu trai hiểu rõ hơn sự gian khổ của thế gian này, đừng nghĩ gì làm nấy.
Ông thương lượng với Đệ Ngũ Luân, trước tiên để thợ thủ công và nô tỳ dùng gỗ cứng làm một số cán cong, nếu cày cán thẳng trong nhà bị hỏng thì không sửa nữa, mà nung chảy sắt làm thành lưỡi cày bọc lên cán gỗ cong, cứ từ từ mà thay thế dần, không nên mong muốn một bước lên tiên.
Đệ Ngũ Luân gật đầu, nhưng lại có một nỗi lo lắng khác.
Nếu sắt khó kiếm như vậy, sau này nếu muốn chế tạo và tích trữ binh khí thì phải làm sao?
Đến giữa tháng Tám, vụ cày thu của Đệ Ngũ lý hoàn toàn kết thúc, bước vào giai đoạn gieo hạt.
Là một người miền Nam lớn lên bằng cơm gạo, Đệ Ngũ Luân đối với lúa mạch quả thực không am hiểu lắm, mấy việc như ủ men nướng bánh thì càng mù tịt.
Thêm vào đó, huyện này nằm ở vùng trung tâm Quan Trung, ngay từ thời tiền Hán đã trải qua hai cuộc cách mạng nông nghiệp do Triệu Quá và Phiếm Thắng Chi dẫn đầu, kỹ thuật canh tác tinh xảo đã vô cùng tiên tiến. Nào là pháp đại điền, pháp khu điền thay phiên nhau thực hiện, ủ phân bón lót cũng đã có đủ, chẳng mấy khi Đệ Ngũ Luân có cơ hội góp ý.
Anh thậm chí còn thấy Đệ Ngũ Bá vung tay một cái, bảo người khiêng chiếc máy gieo hạt trong kho ra sử dụng trên năm mươi khoảnh đất nhà mình. Vật này gọi là xe gieo hạt ba chân, là phát minh của nông quan Triệu Quá thời Hán Vũ Đế, vẫn phải dùng trâu kéo phía trước, một người phía sau tay giữ xe, rắc hạt lúa mạch vào thùng hạt. Một ngày có thể gieo được một khoảnh đất, lại còn rất đều, không gây lãng phí.
Đệ Ngũ Luân chỉ đưa ra kiến nghị xen canh lúa mạch và đậu, loại kiến thức thông thường mà ai học qua sinh học đều biết. Đây là một trong những phương pháp tăng nguồn thu mà anh nghĩ ra, có lẽ có thể tăng thêm một chút sản lượng trên mỗi mẫu vào năm sau.
Chậm quá, vẫn là quá chậm. Đệ Ngũ Luân biết, bất kể là cày cán cong hay xen canh lúa mạch và đậu, hiệu quả mang lại cho vụ thu hoạch sẽ không thấy ngay lập tức, chẳng thà cứ thô bạo tăng tiền thuê để thu thêm vài trăm thạch lương thực cho xong.
Lại thêm cây trồng sinh trưởng có quy luật riêng, phải đợi đến năm sau mới có thể thu hoạch, anh còn được bao nhiêu cái năm sau để chuẩn bị đây?
Nghĩ đến đây Đệ Ngũ Luân lại bật cười, anh dường như đã biết cách nào gom lương thực và sắt nhanh nhất rồi.
Những phương pháp có thể kiếm lợi nhuận kếch xù đều được viết trong luật hình cả!
Kiếp trước tất nhiên phải làm một công dân tuân thủ pháp luật, nhưng ở Tân triều, những rào cản pháp luật chết tiệt này lại ép Đệ Ngũ Luân có sự thôi thúc muốn vi phạm kỷ cương.
Mãi đến khi gieo hạt xong và dẫn nước vào ruộng, Đệ Ngũ Luân mới lại có đất dụng võ.
Đệ Ngũ lý nằm ngay bên cạnh kênh Thành Quốc, mương dẫn nước từ cửa đập vào, sau đó chia nhỏ vào từng khoảnh ruộng. Anh thấy nông dân đa số dùng cần múc nước hoặc ròng rọc để lấy nước, hiệu quả rất chậm. Ngay cả năm mươi khoảnh ruộng lớn của nhà họ Đệ Ngũ cũng dùng loại thiết bị tương tự như xe đạp nước xương rồng, phải dựa vào sức người để đạp.
Năm nay thì không kịp rồi, có lẽ trước vụ cày xuân năm tới có thể làm một số thiết bị thủy lợi như guồng nước, nhưng việc đó phải vào thành huyện mời thợ mộc giỏi mới được, Đệ Ngũ Luân tuy nhiều ý tưởng nhưng khả năng thực hành lại khá kém.
Hôm đó, khi Đệ Ngũ Luân đang dẫn người tìm địa điểm thích hợp để đặt guồng nước bên bờ mương, thì tiểu đồng của anh là Đệ Ngũ Phúc hổn hển chạy tới.
Tiểu lang quân, không xong rồi, không xong rồi.
Chuyện gì?
Tranh tranh nước!
Đám nông phu đang múc nước vừa nghe thấy đã nổi trận lôi đình, vứt thùng gỗ sang một bên, nắm chặt đòn gánh hỏi: Ai, kẻ nào dám tranh nước với Đệ Ngũ lý! Xem chúng ta có đánh chết hắn không!
Không phải họ khoác lác, dưới sự dẫn dắt của một cựu binh già như Đệ Ngũ Bá, nếu bàn về việc đánh nhau tập thể, trong vùng này không ai là đối thủ của nhà họ Đệ Ngũ.
Không phải.
Đệ Ngũ Phúc vội vàng xua tay, chỉ về phía tây nói: Là họ Đệ Lục và họ Đệ Thất tranh nước, đánh nhau rồi!
Nói sớm đi chứ, người khác tranh nước thì liên quan gì đến chúng ta? Lý ta với hai nhà đó đâu có dùng chung một nhánh mương.
Nông dân Đệ Ngũ lý nghe xong, lại vác đòn gánh lên vai, vừa nói vừa cười bỏ đi.
Ngược lại Đệ Ngũ Luân lại đăm chiêu suy nghĩ, gọi vài người tá điền và tộc đinh đi cùng anh sang phía tây xem sao.
Kênh Thành Quốc được xây dựng từ thời Hán Vũ Đế. Nếu nói kênh Trịnh Quốc và kênh Bạch đã bồi đắp cho quận Sư Úy ở phía đông sông Kinh, thì kênh Thành Quốc mang lại lợi ích cho ba quận Phù Úy, Kinh Úy và Liệt Úy.
Quan phủ cũng rất coi trọng kênh mương, đặc biệt đặt ra chức Đô thủy quan để quản lý, phân chia đoạn kênh cho các quận huyện, không cho phép thượng nguồn đắp đập trữ nước khiến hạ nguồn không có nước dùng, việc đó sẽ gây ra án mạng.
Nhưng đối với những nhánh mương nhỏ hơn dưới cấp huyện xã, Đô thủy quan không có đủ tâm trí để quản lý. Những nơi khác không biết thế nào, chứ ở hương Lâm Cừ, huyện Trường Bình, cứ hai lý lại chung nhau mở một con mương nhỏ, sau đó dựa trên số lượng nhân khẩu và ruộng đất nhiều hay ít mà ấn định một tỷ lệ dùng nước khiến cả hai bên đều hài lòng.
Nhưng năm nay thượng nguồn hạn hán, dòng chảy của kênh Thành Quốc hơi nhỏ, tài nguyên nước lập tức trở nên căng thẳng.
Đi được vài dặm, thấy cây dại trên đồng thưa thớt, xa xa là dòng suối và gò đất nhỏ, hai lý nằm sát vách nhau. Từng nhóm dân làng từ trong lý tụ của mình đổ ra, tay cầm chĩa sắt, gậy gộc, cuốc, thậm chí là liềm, hùng hổ xông về phía mương nước.
Đệ Ngũ Luân sai người đi hỏi, người của họ Đệ Lục khăng khăng: Nhà Đệ Thất đã phá vỡ ước định cũ, muốn chia thêm nước về ruộng nhà họ! Là họ ra tay trước!
Đợi khi đến gần nhánh mương, liền nghe thấy một trận ồn ào náo loạn. Những nông dân họ Đệ Lục đến trước đang bị một nhóm người mặc đồ gọn gàng, tay cầm đao kiếm ép cho lùi bước liên tục.
Họ Đệ Lục vốn chỉ biết cắm cúi làm ruộng, rõ ràng không phải là đối thủ của họ Đệ Thất vốn nổi danh khắp huyện về thói du hiệp. Gặp phải đám thanh niên hung hãn hiếu chiến này, lại có vũ khí thật trong tay, mấy thứ nông cụ làm sao chống đỡ nổi? Chẳng mấy chốc liềm đã gãy, chĩa sắt bị chém đứt, họ tháo chạy hỗn loạn.
Chứng kiến cảnh này, Đệ Ngũ Luân nắm chặt thanh hoàn đao bên hông, có chút do dự.
Mấy ngày trước anh hết nhường lê lại nhường chỗ học, khiến nhà họ Đệ Ngũ và họ Đệ Bát hóa giải ân oán, đã bắt đầu có chút danh tiếng trong huyện. Theo kế hoạch, bước tiếp theo chính là lập uy.
Nếu hôm nay có thể dẹp yên tranh chấp của hai nhà, quả thực có thể lập uy.
Nhưng kẻ đứng ra can ngăn thường hay bị vạ lây, một khi xử lý không khéo sẽ đắc tội cả hai nhà. Anh phải nghĩ cho kỹ, có đáng để can thiệp không? Và nên khuyên giải thế nào?
Đệ Ngũ Luân chỉ nhớ ông nội và họ Đệ Lục khá hòa thuận, còn với họ Đệ Thất thì quan hệ bình bình. Hai anh em nhà họ Đệ Thất nắm quyền vốn dĩ ngang ngược bá đạo, chưa chắc đã nể mặt một đứa trẻ ranh như anh.
Đang lúc suy nghĩ, phía sau lại vang lên tiếng gọi, hóa ra Đệ Ngũ Phúc lại tới, cưỡi một con lừa nhỏ chạy thục mạng, la lớn: Tiểu lang quân, Tiên Vu huyện tể phái người tới triệu kiến, bảo ngài lập tức đến huyện tự, nói là có việc khẩn.
Huyện tể tìm anh? Sao lại đúng vào lúc này.
Đệ Ngũ Luân cau mày, nhìn lại hai nhà thân tộc đang tranh nước đánh nhau, tiếng huyên náo ngày càng lớn. Họ Đệ Lục đã ôm đầu tháo chạy, nhiều người đầu rơi máu chảy, mà họ Đệ Thất vẫn chưa có ý định dừng tay. Nếu không quản nữa sẽ có án mạng, nhưng nếu dấn thân vào, xử lý xong không biết là bao giờ. Chết tiệt, nên lo bên nào đây?
Luân nhi, con cứ vào thành huyện trước, chỗ này cứ để ta xử lý.
Bỗng nhiên một tiếng quát lớn vang lên, hóa ra Đệ Ngũ Bá nghe tin cũng phi ngựa tới.
Lão nhân gia đeo kiếm cưỡi ngựa vượt qua mương nước, tuy tóc đã bạc trắng nhưng anh tư không giảm năm nào.
Đệ Ngũ Bá ở đây, để lão phu xem, kẻ nào còn dám rút đao!
Nhìn bóng lưng ông và con ngựa già màu đỏ, Đệ Ngũ Luân như thấy được hào khí của ông nội năm xưa khi theo chân Hiệu úy Trần Thang viễn chinh Tây Vực, tung hoành đại mạc, một người Hán địch năm tên Hồ!
Họ Đệ Thất ở hương Lâm Cừ do hai anh em đứng ra nắm quyền. Gia chủ tên là Đệ Thất Bưu, tuổi tác đã lớn, chỉ chuyên tâm trông coi sản nghiệp điền sản trong làng.
Em trai hắn tên là Đệ Thất Báo, tính tình hào hiệp, vừa mới búi tóc đã chạy ra ngoài bôn ba. Nghe nói hắn từng làm đàn em cho đại hiệp Nguyên Thiệp ở Mậu Lăng, lại từng lăn lộn ở thành Trường An, cũng là kẻ đã thấy qua sự đời.
Sau khi Đệ Thất Báo trở về, khí thế đã khác hẳn, tự xưng là có quen biết với nhiều nhân vật máu mặt trong giới hào hiệp Quan Trung, chẳng hạn như Nghiêm Bản ở Dương Lăng hay Đồ Môn Thiếu ở Xã Lăng.
Bọn họ đều gọi ta là huynh đệ, cùng uống rượu, cùng ăn thịt! Có giao ước sống chết với nhau!
Đám thiếu niên trong hương tin lời hắn, bèn tôn Đệ Thất Báo làm thủ lĩnh hào hiệp trong vùng.
Tuy mang danh có chữ hiệp, nhưng những gì Đệ Thất Báo làm lại chẳng có chút tinh thần hiệp nghĩa nào, chỉ biết tranh cường háo thắng nơi thôn dã, suốt ngày dẫn theo đám đàn em diễu võ dương oai ngoài phố.
Trong khi đó, anh trai hắn là Đệ Thất Bưu đang giữ chức Đình trưởng, có thân phận quan lại, lại giao hảo tốt với Hương Sắc phu, điều này khiến anh em nhà Đệ Thất khi ức hiếp láng giềng càng thêm không sợ hãi gì.
Là hàng xóm với nhau, những việc khác họ Đệ Lục có thể nhẫn nhịn, nhưng chuyện tranh nước hôm nay liên quan đến vụ mùa năm sau, can hệ đến sự sống chết của tộc nhân, tuyệt đối không thể lùi bước!
Nhưng họ Đệ Lục đời đời hiền lành làm ruộng, sao đấu lại được đám du hiệp nơi làng quê? Ngoài nô tỳ làm ruộng, họ Đệ Thất còn nuôi một đám ác thiếu lêu lổng, khi đánh nhau ra tay cực kỳ tàn độc. Cộng thêm việc bọn chúng không biết chạy vạy đường nào mà kiếm được một số binh khí bằng sắt, Đệ Thất Báo cầm đao hoàn thủ sáng loáng vung vẩy khắp nơi, ép họ Đệ Lục vốn chỉ có dĩa cỏ phải liên tục tháo lui.
Ngay lúc này, một lão già tóc trắng phi ngựa lao tới, xông thẳng vào bãi chiến trường hỗn loạn của hai nhà.
Đệ Ngũ Bá dẫn theo gia đinh họ Đệ Ngũ bám sát phía sau, giống như một lưỡi kiếm sắc bén đâm vào giữa ruộng, chia cắt người của hai nhà Đệ Lục và Đệ Thất ra. Thấy Đệ Thất Báo vẫn đang truy đuổi Đệ Lục Độc, lão gia tử trực tiếp vớ lấy một cây gậy ngắn, nhằm thẳng Đệ Thất Báo mà ném đi!
Đệ Ngũ Bá sức lực rất lớn, cây gậy ngắn xoay tròn bay ra, lướt ngang qua trước mặt mọi người, không lệch một ly, nện trúng ngay giữa ngực Đệ Thất Báo!
Cách xa mười bước mà sức mạnh và độ chuẩn xác này thật đáng kinh ngạc. Cú va chạm mạnh khiến Đệ Thất Báo vạm vỡ phải lùi lại mấy bước, thanh đao trong tay suýt chút nữa rơi mất.
Tất cả thu binh khí lại! Đệ Ngũ Bá rút kiếm, cau mày trợn mắt quát lớn, khiến người của hai nhà đều phải lùi lại.
Đệ Thất Báo được tộc nhân đỡ lấy, tay xoa lồng ngực đau nhức, ngẩng đầu nhìn Đệ Ngũ Bá chửi bới: Lão thất phu từ đâu tới, dám đánh lén ông đây! Hắn vừa chửi vừa muốn tiến lên để lấy lại thể diện.
Hiền đệ khoan đã!
Đệ Thất Bưu lập tức ngăn em trai lại. Hắn lớn tuổi hơn, hồi nhỏ chính là lúc Đệ Ngũ Bá làm Hương du kiêu uy phong lẫm liệt, biết lão già này không dễ chọc vào. Hắn bảo tộc nhân lùi lại, rồi tiến lên chắp tay cười với Đệ Ngũ Bá: Thứ Công tông thúc sao lại đến đây?
Tại sao mà đến? Thứ Công là tên chữ của Đệ Ngũ Bá, lão chỉ ngoáy tai nói: Lão phu đang ngủ trưa ở nhà, lại nghe thấy gần đây có tiếng ồn ào náo loạn, làm người ta chẳng được yên thân, nên đặc biệt tới xem thử, là gà vịt nhà ai đang kêu loạn xạ bên mương nước thế này?
Đệ Thất Báo quả thực giống như một con gà chọi đang dựng đứng lông cổ, bị mắng như vậy, gân xanh trên mặt nổi lên cuồn cuộn vì tức giận.
Đệ Lục Độc bị đánh đến mức mặt mũi sưng húp thì coi Đệ Ngũ Bá như cứu tinh, đi vòng qua hành lễ, đáng thương nói: Tông huynh đến thật đúng lúc, họ Đệ Thất đã phá bỏ ước định dùng nước trước đây, muốn cắt đứt đường sống của nhà tôi!
Đệ Lục Độc, lời không được nói bừa.
Đệ Thất Bưu phản bác: Làng Đệ Thất có một trăm hai mươi khoảnh ruộng, nhà ngươi có tám mươi khoảnh, kênh dẫn nước chỉ có một con. Năm ngoái đã nói rồi, việc dùng nước chia theo tỷ lệ sáu bốn. Nhà ta tháng này dùng mười tám ngày, nhà ngươi dùng mười hai ngày, có gì không đúng?
Tất nhiên là không ổn!
Đệ Lục Độc đã sợ họ Đệ Thất, chỉ dám nép sau lưng Đệ Ngũ Bá: Chưa nói đến việc con mương này vốn là do nhà tôi khai khẩn, họ Đệ Thất chưa từng bỏ công sức, đã dùng không hàng chục năm nay, nhà tôi cũng nhịn rồi. Nhưng gần đây các người quá mức ngang ngược, hắn dám nói rằng, nước nửa tháng đầu phải dẫn hết vào làng Đệ Thất, bọn họ dùng xong mới đến lượt nhà tôi.
Tông huynh, ngài cũng biết đấy, trồng lúa mạch có ngày có tháng, nếu chậm vài ngày mà lỡ mất tiết khí, sản lượng sẽ giảm mạnh. Hơn nữa trời lâu ngày không mưa, các người dùng hết nửa tháng đầu, nửa tháng sau nước nhỏ dần thậm chí cạn khô thì phải làm sao?
Quả thực, việc chia nước giữa hai làng thường là mỗi bên dùng một ngày, làm gì có chuyện độc chiếm cả nửa tháng, đây chẳng phải là ức hiếp người hiền lành sao.
Họ Đệ Lục tranh chấp không thành, cãi vã dần chuyển thành xô xát, cuối cùng diễn biến thành cuộc đại hỗn chiến giữa hai làng.
Cho nên, nên theo quy củ những năm trước, mỗi ngày luân phiên, thay nhau mở cống! Có Đệ Ngũ Bá đứng bên cạnh, Đệ Lục Độc mượn oai hùm, giọng nói cũng lớn thêm vài phần.
Hai bên bị Đệ Ngũ Bá ngăn cách lại tiếp tục chửi bới: Nhà ta ruộng nhiều, đương nhiên phải được chia nhiều hơn!
Các người bội thu, còn chúng tôi thì đáng đời bị giảm sản lượng, chịu đói sao?
Đệ Lục Độc! Đây là chuyện giữa hai nhà chúng ta, không liên quan đến họ Đệ Ngũ chứ? Tìm viện binh không thấy xấu hổ sao?
Sao lại không liên quan, Thứ Công là bậc trưởng bối trong tông tộc, phải đứng ra chủ trì công đạo cho nhà tôi chứ!
Đệ Lục Độc nói xong liền chủ động dắt ngựa cho Đệ Ngũ Bá, nắm chặt dây cương, sợ lão bỏ mình mà đi.
Bên này đang rơi vào thế bế tắc, trên bờ ruộng xa xa cũng có thêm vài người đứng xem náo nhiệt, trong đó có họ Đệ Bát.
Họ Đệ Bát may mắn hơn, làng nằm ở phía nam con kênh nên không cần dính vào cuộc tranh chấp này. Đệ Bát Trực cũng cảm thấy việc không liên quan đến mình, chỉ tay về phía xa, thong dong nói với con trai: Thấy chưa? Sau này gặp chuyện bao đồng thế này thì bớt xen vào. Họ Đệ Thất hung hăng hiếu chiến, khó lòng dây vào, còn họ Đệ Lục nhìn thì có vẻ hiền lành, thực chất lại nhu nhược khó chiều, bám lấy là không buông. Một khi đã xen vào, chẳng khác nào bị cả hai bên cùng kéo tay, khó mà dứt ra được, họ Đệ Ngũ thực sự là không sáng suốt.
Đệ Bát Kiểu lại có chút không thông: Cha, chẳng phải điển tịch có nói người nhân đức thì thân thiện với láng giềng, đó là báu vật của quốc gia sao? Họ Đệ Lục và Đệ Thất xảy ra tranh chấp, họ Đệ Ngũ ngăn cản bọn họ đánh nhau là làm rất đúng, nhà ta cũng nên đi giúp một tay mới phải.
Đệ Bát Trực lắc đầu: Tin hoàn toàn vào sách chẳng thà không có sách. Tháng mười con đi Thái học, ngoài Ngũ kinh ra, điều quan trọng hơn cần phải học là đạo xử thế lánh nạn.
Thân thiện với láng giềng? Trước mặt lợi ích, dù là họ hàng xa hay láng giềng gần thì cũng chẳng là cái thá gì.
Mọi người đều nhìn thấy rõ, năm nay nước kênh Thành Quốc ít, lúa mạch giảm sản lượng gần như là chuyện chắc chắn. Hoặc là chấp nhận tổn thất này, hoặc là thông qua việc tranh nước để đẩy tổn thất sang đầu hàng xóm!
Không có lựa chọn nào khác, cũng không được phép do dự chút nào. Khi trồng lúa mạch, nước quý như nghìn vàng, mầm mạch đều đang mòn mỏi chờ đợi dưới ruộng. Mùa thu đông mà để chúng khát, thì năm sau lúc giáp hạt, người chịu đói chính là vợ con mình!
Đệ Ngũ Bá tất nhiên cũng hiểu đạo lý này. Nhân khẩu ở Quan Trung ngày càng đông, đất đai nguồn nước có hạn, sự tranh giành giữa các làng mãnh liệt như vậy, lợi ích đan xen phức tạp khó phân minh. Đứa cháu trai ngày hôm đó nói muốn quy tụ mười làng tám tộc lại với nhau để hợp lực tự bảo vệ mình trong thời loạn, khó khăn biết nhường nào?
Nhưng lão vẫn kiên nhẫn, tiếp tục khuyên hai nhà bãi thủ đình chiến, chờ cháu trai trở về. Sau hai việc nhường suất học và cày vụ thu, Đệ Ngũ Bá đã có cái nhìn khác về cháu mình. Tuy miệng vẫn mỉa mai những suy nghĩ viển vông của nó, nhưng trong lòng lão lại tin rằng, Đệ Ngũ Luân nhất định có thể xử lý tốt chuyện ngày hôm nay, đồng thời mang lại danh tiếng và lợi ích cho gia đình mình.
Vì sự can thiệp của Đệ Ngũ Bá, hai bên đã giằng co bên bờ mương gần một canh giờ mà vẫn không chịu nhường nhịn. Đệ Lục Độc liếm đôi môi nứt nẻ ngẩng đầu nhìn mặt trời, Đệ Thất Báo vẫn giống như một con gà chọi trước khi ra trận, dùng đá mài từng chút một lên lưỡi đao, nhìn chằm chằm vào Đệ Ngũ Bá.
Cứ đóng băng thế này mãi cũng không phải cách, ta có một ý kiến.
Thấy mặt trời ngày càng lên cao, Đệ Lục Độc đứng dậy đề nghị: Tìm một sợi dây thừng, lấy mương nước làm trung điểm, mỗi bên cử ra mười người kéo, ai thắng thì theo cách của người đó mà chia nước, thấy sao?
Đệ Ngũ Bá cảm thấy cách này cũng ổn, nhưng họ Đệ Thất thì thẳng thừng từ chối.
Không được!
Đệ Thất Bưu hiểu rõ, nhà hắn tuy hung hăng hiếu chiến, nhưng nếu thực sự đứng trên đất mà đọ sức lực thì chưa chắc đã là đối thủ của đám nông dân cày cuốc quanh năm.
Đệ Ngũ Bá liếc nhìn hai anh em nhà Đệ Thất: Họ Đệ Thất chẳng lẽ là sợ rồi?
Vô ích, người nắm quyền là Đệ Thất Bưu, hắn chẳng hề lay động trước đòn khích tướng vụng về này.
Ngược lại, Đệ Thất Báo lại một lần nữa bị chọc giận. Hắn nhân lúc anh trai đang thương lượng với Đệ Ngũ Bá, lẳng lặng đứng dậy, nhìn thanh đao trong tay rồi nhẹ nhàng đặt xuống, chỉ nắm chặt nắm đấm không, từng bước một tiến về phía Đệ Ngũ Bá!
Chỉ cần giống như lúc nãy lão đánh lén mình, ra tay trước giáng một đòn vào cổ lão, đánh ngất lão thất phu này. Chờ đến khi ép được người của họ Đệ Ngũ tháo lui thì họ Đệ Lục sẽ đơn độc không người giúp đỡ.
Nghĩ vậy, nắm đấm của Đệ Thất Báo càng nắm càng chặt. Sau khi bước vào khoảng cách mà hắn cho là thích hợp, đôi chân hắn dậm mạnh, cả người đột ngột nhảy vọt lên, lòng bàn tay chém thẳng về phía Đệ Ngũ Bá!
Mọi người còn chưa kịp kinh hô, trong khoảnh khắc nghìn cân treo sợi tóc, Đệ Ngũ Bá vốn đang ngồi bệt dưới đất bỗng giống như có mắt sau lưng, đột ngột né tránh cú đánh lén, không chút do dự tung một cú đấm trả lại, trúng ngay giữa cái mũi cà chua của Đệ Thất Báo. Trong phút chốc máu mũi văng tung tóe, Đệ Thất Báo chỉ cảm thấy hoa mắt chóng mặt, trước mặt tối sầm lại.
Đợi đến khi hắn lảo đảo lắc đầu để tỉnh táo lại, vừa mở mắt ra đã thấy bàn chân lớn của Đệ Ngũ Bá đá tới, trúng ngay giữa ngực!
Chỉ một cú đó, Đệ Thất Báo cao lớn vạm vỡ đã bị đá văng xuống mương nước, ngã sấp mặt, từ một con gà chọi biến thành một con gà ướt sũng.
Đệ Thất Bưu kinh hãi, vội vàng đi đỡ em trai dậy, thấy chỉ là sống mũi bị đánh gãy, xương sườn dường như cũng gãy một cái, không nguy hiểm đến tính mạng, biết là Đệ Ngũ Bá vẫn còn nương tay. Hắn lập tức đổi sắc mặt, khẽ đá em trai một cái rồi mắng vài câu, sau đó chắp tay hành lễ với Đệ Ngũ Bá.
Xá đệ không hiểu chuyện, đã mạo phạm tông thúc rồi!
Anh em nhà ngươi mất cha từ sớm, hèn chi không có giáo dưỡng, lão phu có thể thay người cha quá cố của ngươi dạy hắn cách làm người.
Đệ Ngũ Bá lau vết máu trên tay, nhìn về phía người nhà Đệ Thất đang bị lão uy hiếp, trong mắt đầy vẻ mất kiên nhẫn: Chuyện hôm nay cứ như vậy đi, nghe lời lão phu, hai tộc khôi phục lại định lượng dùng nước như những năm trước, kẻ nào còn vô lý gây sự, còn dám rút binh khí trước mặt ta, họ Đệ Ngũ sẽ giúp nhà bên kia!
Gia đinh của họ Đệ Ngũ cầm những cây giáo thô sơ tiến lên một bước, đối diện với họ, đám thiếu niên du hiệp mà họ Đệ Thất nuôi dưỡng chẳng chiếm được chút lợi lộc nào.
Đệ Thất Bưu hiện giờ phải đối mặt với cả hai gia tộc cùng một lúc, áp lực cực lớn, nhưng hắn hiểu rõ bí quyết tung hoành nơi làng quê hơn mười năm nay của nhà mình.
Họ không có gia sản lớn như họ Đệ Nhất, cũng không giàu có như họ Đệ Tứ, đánh nhau thậm chí không thắng nổi họ Đệ Ngũ, chỉ có thể dựa vào sự hung hãn và liều mạng không sợ chết để ngụy tạo cho sự mạnh mẽ của mình.
Chính là cái thói lưu manh theo kiểu dù biết đánh không lại nhưng vẫn có thể cầm gạch đập vào đầu mình cho máu chảy đầy mặt!
Một khi hôm nay rút lui, danh tiếng hung ác của họ Đệ Thất sẽ sụp đổ, người ta sẽ nhận ra sự yếu ớt bên trong của họ, nỗi khiếp sợ bấy lâu nay tạo dựng được trong làng sẽ tan biến trong nháy mắt, sau này muốn tranh cường thắng thế trong hương đình sẽ không còn dễ dàng như vậy nữa.
Nhưng nếu cứ tiếp tục đấu tại chỗ, một chọi hai chắc chắn sẽ thua thiệt, Đệ Thất Bưu nghĩ ra một kế.
Tìm người giúp đỡ.
Được thôi, nếu Thứ Công đã nhất quyết can thiệp vậy chẳng thà chúng ta cùng đi đến hương ấp Lâm Cừ, mời Sắc phu và Tam lão phân xử!
Đệ Thất Bưu vừa đỡ em trai vừa nói: Cũng để chúng ta xem thử, ở cái hương này rốt cuộc là Sắc phu nói mới có trọng lượng, hay là họ Đệ Ngũ nói mới có trọng lượng!
Đệ Lục Độc lộ vẻ lo lắng, hắn biết gia chủ họ Đệ Nhất đang giữ chức Hữu trật Sắc phu, nắm đại quyền trong hương, quan hệ với họ Đệ Thất rất tốt. Nếu ông ta thiên vị họ Đệ Thất, vậy thì Đệ Ngũ và Đệ Lục có liên thủ cũng chẳng được gì.
Đệ Ngũ Bá thấy đối phương không biết điều, đùng đùng nổi giận: Thằng ranh, ngươi định đổi trắng thay đen sao?
Thấy sự việc lại rơi vào bế tắc, bỗng nghe thấy tiếng vó ngựa từ xa lại gần, có người tung người xuống ngựa, gạt mọi người bước tới, tiếng cười sảng khoái vang lên bên bờ kênh Thành Quốc.
Ha ha, kiện tụng ở trong hương thì đâu có đủ, theo ta thấy, chẳng thà đưa thẳng chuyện này lên huyện, làm kinh động đến cả Huyện tể thì mới tốt chứ!
Mọi người quay đầu lại, chính là Đệ Ngũ Luân vừa mới tức tốc từ huyện thành trở về, phong trần mệt mỏi, vẫn là một mình một ngựa, chẳng hề dẫn theo bất kỳ viện binh nào.
Nhưng những người tinh mắt lại phát hiện ra bên hông Đệ Ngũ Luân so với lúc đi đã có thêm một vật nhỏ!
Thúc ngựa chạy đi chạy lại giữa huyện thành và kênh Thành Quốc, trên áo Đệ Ngũ Luân bám đầy bụi đất do vó ngựa tung lên, khăn vấn cũng xộc xệch, cộng thêm gió tạt vào mặt khiến đôi gò má có chút tái đi.
Thế nhưng khí thế của hắn lại chẳng hề thua kém tổ phụ mình, hắn sải bước tiến tới, trước tiên hành lễ với Đệ Ngũ Bá rồi dõng dạc nói: Đại phụ, hài nhi từ chỗ Huyện tể đã trở về rồi!
Đệ Ngũ Bá lập tức hiểu ý, cũng lớn tiếng đáp lại: Huyện tể tìm ngươi có việc gì?
Vừa nghe thấy lời này, những người nhà Đệ Thất thị vừa rồi còn gào thét đòi ba nhà cùng lên hương tìm Sắc phu phân xử bỗng chốc im bặt.
Đệ Ngũ Luân chỉ mỉm cười không nói, hắn đã nghe tộc nhân kể lại chuyện vừa xảy ra. Sau khi chỉnh đốn y quan, hắn trừng mắt nhìn anh em nhà Đệ Thất, nghĩa chính ngôn từ quát: Đệ Thất thị, các người vẫn chưa biết lỗi sao?
Đệ Thất Báo lau khô máu, vò mấy chiếc lá rồi cuộn lại nhét vào lỗ mũi, trông cực kỳ nực cười. Nhưng tên này vốn không biết đau là gì, lại nhảy dựng lên. Thấy vóc dáng Đệ Ngũ Luân không cao, y liền ồm ồm nói: Oắt con miệng còn hôi sữa mà khẩu khí chẳng nhỏ chút nào, chuyện của người lớn, hạng con trẻ như ngươi mà cũng đòi quản sao?
Khéo thật, ta thực sự quản được.
Đệ Ngũ Luân gỡ vật treo bên hông ra, đưa lên trước mặt anh em họ Đệ Thất: Một con ấn nhỏ hình chữ nhật, thường gọi là ấn bán thông, vốn dành cho thuộc lại cấp thấp, bên trên khắc bốn chữ Lâm Cừ Hiếu Đễ.
Ngay vừa rồi, ta đã được Huyện tể trưng bạt làm Hiếu Đễ của hương Lâm Cừ!
Mọi người không khỏi ngẩn ra, nhưng cũng không quá kinh ngạc, dù sao đây cũng chỉ là chức Hiếu Đễ, không phải Hiếu Liêm.
Hiếu Liêm thì quả thực phi thường, đó là con đường chính quy để tiến thân, mỗi quận hằng năm chỉ có hai chỉ tiêu, khó hơn vào Thái học nhiều. Một khi được tiến cử sẽ không cần qua thi cử mà trực tiếp vào triều làm Lang quan. Ở đô thành một hai năm sau sẽ được bổ nhiệm về địa phương, tệ nhất cũng khởi đầu từ chức Huyện úy, Huyện thừa hàm bốn trăm thạch, còn đa phần là làm Huyện tể hàm sáu trăm thạch.
Hiếu Đễ thì kém xa, chỉ là một danh hiệu danh dự, dùng để suy tôn những người có đức hạnh trong huyện, đã có từ thời Hán Văn Đế tiền triều. Với tư cách là phụ tá cho Tam lão của hương, chức này không có phẩm hàm, thậm chí không có lương bổng cố định. Đến thời Nguyên Thành, dưới sự chủ trương của Thừa tướng Khuông Hành mới cho phép Hiếu Đễ được miễn trừ dao dịch và thuế thân, mỗi dịp lễ tết được ban thưởng hai ba sấp vải, chỉ có vậy thôi.
So sánh hai bên, một kẻ là con cưng của trời, một kẻ là chức lại nhỏ lo việc giáo hóa tại địa phương, cách biệt quá lớn.
Thế nhưng Hiếu Đễ tuy không có thực quyền nhưng lại không thể thiếu. Từ thời Nguyên Thành nhà Hán đến Tân triều, suốt mấy mươi năm qua đều lấy đức trị quốc, coi Tam lão và Hiếu Đễ là thầy của dân, lấy những người này làm tấm gương đạo đức để tuyên truyền, kêu gọi trăm họ học tập theo.
Những việc như anh em tranh tài sản, phu thê cãi vã, cha con bất hòa, vốn là những việc mà quan lại luật pháp không tiện quản cũng chẳng muốn quản, sẽ do Tam lão và Hiếu Đễ đứng ra giải quyết, coi như là người hòa giải của thời đại này.
Đây chính là công việc mà Huyện tể Tiên Vu Bao sắp xếp cho Đệ Ngũ Luân, vừa khéo ứng với tiếng thơm nhường lê, nhường học mà hắn đã dày công gầy dựng.
Đệ Ngũ Luân nói năng vô cùng đanh thép: Đệ Thất thị, giờ đây trước mặt các người chỉ có một con đường!
Nghe theo lời khuyên của ta và Đại phụ, chuyện này hòa giải riêng, hai nhà lập ước phục hồi việc chia nước như những năm trước.
Nếu không muốn thì cũng chẳng cần phiền đến Sắc phu của hương nữa, ta sẽ bẩm báo việc này lên Huyện tể, trực tiếp kiện lên huyện đình.
Thấy Đệ Ngũ Luân cũng lôi chỗ dựa ra, sự kinh ngạc trên mặt Đệ Thất Bưu dần biến mất, thậm chí còn muốn cười.
Tên nhãi này quả nhiên còn non nớt, tưởng làm được chức Hiếu Đễ cỏn con là có thể ra lệnh cho ta, lại không biết quan hệ của ta ở trên huyện cứng đến mức nào.
Nếu không có đường dây, vũ khí bằng sắt trong tay Đệ Thất thị từ đâu mà có? Sao có thể ngang ngược ở địa phương hơn mười năm mà không quan lại nào tìm đến gây phiền phức? Nếu y không chào hỏi trước với quan Đô thủy của huyện, sao dám đường hoàng tranh nước với Đệ Lục thị?
Hơn nữa, Đệ Thất Bưu thân là Đình trưởng, thường xuyên chạy lên huyện thành, còn có vài bữa rượu giao tình với Huyện tể. Tiền hối lộ mà Tiên Vu Bao nhận từ Đệ Thất thị năm nào chẳng có!
Thế là y chỉ nói: Hiếu Đễ nhỏ tuổi có ý kiến hay đấy, đã nói không rõ ở đây thì lên huyện tự cũng chẳng sao!
Đệ Ngũ Luân cười lạnh: Đệ Thất Bưu, ngươi nghĩ kỹ chưa, chuyện này nhất định phải kiện ra công đường?
Kiện thì kiện. Đệ Thất Bưu tiếp tục cứng họng. Theo y thấy, chuyện này làm rùm beng ở hương hay ở huyện cũng chẳng khác gì nhau, chẳng phải là so xem thế lực sau lưng nhà ai mạnh hơn, Huyện tể nghiêng về giúp ai sao? Với quan hệ nhà y, cộng thêm sự trợ giúp của Đệ Nhất thị, căn bản chẳng sợ gì. Đệ Ngũ Luân lôi Huyện tể ra dọa ai chứ?
Tốt, tốt lắm.
Đệ Ngũ Luân liếc nhìn về phía sau một cái, đột nhiên cười lên.
Thực ra, ta đã bẩm báo sự việc với Huyện tể rồi, ngươi chi bằng xem xem Huyện tể nói thế nào trước đã.
Đến lúc này Đệ Ngũ Luân mới rút mảnh thẻ gỗ dắt bên hông ra, bên trên không phải là ấn bán thông nữa mà là quan ấn đỏ chót của Huyện tể!
Đệ Thất Bưu ngơ ngác nhận lấy thẻ gỗ, còn chưa kịp đọc chữ trên đó đã nghe thấy tiếng vó ngựa tiến lại gần. Đám đông vây quanh bị rẽ ra, mấy viên lại bộ đồ đen, đội mũ đen, đeo kiếm sải bước đi vào, dẫn đầu là quan Đô thủy của huyện với khuôn mặt tối sầm.
Hóa ra Đệ Ngũ Luân đi cùng quan Đô thủy tới, nhưng cố tình thúc roi chạy trước mấy bước là để giăng bẫy Đệ Thất Bưu.
Đệ Ngũ Luân lập tức tiến tới vừa ăn cướp vừa la làng: Đô thủy, ta đã đưa thẻ gỗ của Huyện tể cho Đệ Thất Bưu xem, nhưng y lại không chịu tuân lệnh, còn rêu rao muốn lên huyện tranh kiện.
Gỗn xược! Quan Đô thủy vừa nghe thấy hai chữ tranh kiện liền nổi trận lôi đình, chỉ tay vào Đệ Thất Bưu quát: Đệ Thất Đình trưởng, ngươi định kháng lệnh của Huyện quân sao?
Đệ Thất Bưu cầm mảnh thẻ gỗ trong tay mà chết lặng, chỉ biết lắp bắp giải thích: Đô thủy, hắn Đệ Ngũ Bá Ngư vừa mới đưa vật này cho ta, ta còn chưa kịp
Câm miệng! Quan Đô thủy chẳng còn kiên nhẫn để nghe, càng sợ Đệ Thất Bưu nói nhiều sai nhiều, để lộ ra những chuyện khuất tất giữa họ, liền lập tức lặp lại mệnh lệnh của Huyện tể.
Đệ Thất thị và Đệ Lục thị lập tức ngừng việc tranh nước, khôi phục lại khế ước cũ như mọi năm!
Đệ Thất Bưu đại kinh thất sắc: Thượng lại không thể nghe lời phiến diện của tên tiểu tử này, ngô muốn gặp Huyện quân, ngô muốn giải thích với ngài ấy
Huyện quân quả thực muốn gặp ngươi. Quan Đô thủy quát: Đệ Thất Bưu, Đệ Lục Độc, hai người các ngươi lập tức tới huyện ấp, vì chuyện ngày hôm nay mà tạ tội với Huyện tể! Đồng thời lập lời thề, đến chết cũng không được tranh giành nữa!
Đệ Lục Độc vẫn còn đang ngẩn người, bị Đệ Ngũ Bá giẫm vào chân một cái mới sực tỉnh lại, hớn hở nhận lời.
Mặc dù không hiểu tại sao nhà mình rõ ràng có lý mà lại phải cùng đi tạ tội với Huyện tể, nhưng quá trình không quan trọng, kết quả mới là chính. Có thể khiến Đệ Thất thị không thể tranh nước với nhà mình nữa, đó chính là việc tốt.
Thấy Đệ Thất Bưu vẫn còn đứng ngây ra, quan Đô thủy chỉ đành nháy mắt với y: Còn đứng đó làm gì? Muộn một khắc nữa là ấn Đình trưởng của ngươi cũng bay mất đấy!
Đệ Thất Bưu chỉ đành nghiến răng, cúi đầu trước quan Đô thủy, đáp một tiếng: Nặc!
Sau khi quan Đô thủy dẫn hai vị gia chủ họ Đệ Thất và Đệ Lục đi, cuộc tranh chấp nhỏ mọn này coi như kết thúc.
Đệ Ngũ Bá vẫy tay gọi Đệ Ngũ Luân lại, xem qua con ấn bán thông của hắn, đúng là thật, rồi hạ thấp giọng hỏi: Luân nhi, ngươi làm cách nào mà khiến Huyện tể đứng hẳn về một phía như vậy?
Tự hỏi lòng mình, ông và phụ thân của Huyện tể tuy là chỗ quen biết cũ, nhưng Huyện tể ở trong huyện chẳng lẽ không có giao tình với nhà khác sao? Cớ sao hôm nay lại đứng về phía họ, tổng không thể là vì tán thưởng Đệ Ngũ Luân chứ.
Đệ Ngũ Luân nói: Đại phụ, ta chỉ đem chuyện tranh nước của hai dặm thông thường mô tả thành cuộc tranh đấu giữa huynh đệ tông tộc, còn nói quá lên là sắp xảy ra án mạng rồi.
Đệ Ngũ Bá cũng từng làm quan hương, ngẫm nghĩ kỹ liền hiểu ra nguyên do, cười lớn nói: Không hổ là cháu ta, quả nhiên thông tuệ.
Ở thời đại này, huynh đệ tông tộc hòa thuận thân thiết là đức Hiếu Đễ, đáng được khen ngợi, vậy huynh đệ trở mặt tranh đấu là gì?
Là nỗi nhục nhã ê chề! Không chỉ đối với gia tộc mà còn đối với quan địa phương.
Đệ Ngũ Bá còn nhớ một chuyện năm xưa thời Hán Tuyên Đế, Hàn Diên Thọ đảm nhiệm chức Tả Phùng Dực, vùng quản hạt chính là hai quận Liệt Úy và Sư Úy bây giờ. Khi Hàn Diên Thọ đi tuần thú trong huyện, gặp hai huynh đệ vì tranh đoạt điền sản mà kiện cáo. Hàn Diên Thọ cho rằng việc huynh đệ tranh tài sản xảy ra là do mình không thể giáo hóa tốt trăm họ, vì vậy gác lại chính sự, đóng cửa suy ngẫm lỗi lầm.
Vua nhục thì tôi hổ, điều này khiến tất cả trưởng lại, Sắc phu, Tam lão, Hiếu Đễ toàn quận đều cảm thấy tự trách, đều tự trói mình xin tội. Hai huynh đệ đi kiện kia dưới sức ép của tông tộc cũng bày tỏ đã nhận ra lỗi lầm của mình, vô cùng hối hận, cởi trần tạ tội với Hàn Diên Thọ, nguyện nhường điền sản cho đối phương, đến chết không dám tranh giành lại.
Chuyện này được truyền tụng là giai thoại, nhưng cũng tạo ra một tiền lệ xấu được triều đình lấy làm chuẩn mực.
Sau khi Tân triều thành lập, thiên hạ được trị vì theo tiêu chuẩn đạo đức Nho gia, càng coi việc thân thích tranh đấu là biểu hiện của giáo hóa suy đồi.
Đây cũng là lý do hai chức vị Tam lão và Hiếu Đễ bắt buộc phải tồn tại, một khi có mầm mống thân thích kiện cáo là lập tức phái người đi khuyên nhủ, tuyệt đối không được đưa lên công đường. Nếu khuyên không được mà làm rùm beng lên, vậy thì Huyện tể, Sắc phu và Tam lão sẽ thảm hại, hoặc là tự nhận lỗi, hoặc là bị cấp trên quở trách.
Đệ Ngũ Luân rất giỏi quan sát và học hỏi, hắn đã dần nắm bắt được sở thích và quy tắc hành xử của người thời này: Luật pháp hay đạo lý gì cũng đều phải dạt sang một bên, tất cả lấy đạo đức làm tiên phong!
Nếu phàm việc gì cũng bọc thêm một lớp vỏ nhân đức của Nho gia thì sẽ thuận buồm xuôi gió.
Quả nhiên, khi hắn mô tả chuyện này thành việc huynh đệ tông tộc tranh nước, sắc mặt Huyện tể Tiên Vu Bao lập tức tối sầm lại.
Bất kể trước kia nhận bao nhiêu lợi lộc của Đệ Thất thị, một khi ảnh hưởng đến con đường tiến thân của Huyện tể, quan hệ có thân thiết đến mấy cũng không nể mặt, lập tức phái người ra lệnh cho Đệ Thất thị ngừng việc tranh nước.
Đệ Ngũ Luân chỉ lắc đầu: Ta chỉ có một điểm chưa hiểu, Đệ Thất Bưu là lại nhỏ hàm đấu thực, lẽ ra phải am hiểu chút luật pháp và quy tắc ngầm, sao lại không nghĩ tới điều này?
Y thực sự không nghĩ tới đâu. Đệ Ngũ Bá hiểu rõ hai anh em nhà kia hơn hắn: Người với người vốn khác nhau, Đệ Thất thị không thích đọc sách, làm quan lại dựa vào hung hăng càn quấy, luật lệ cũng chẳng học cho ra hồn, càng không biết những chuyện cũ trong quận. Cộng thêm việc từ lâu đã không coi Đệ Lục thị là thân thích, tùy ý ức hiếp, lúc này mới phạm phải điều kỵ này.
Lúc này, họ thấy mấy người từ phía nam kênh Thành Quốc lội nước đi qua, hóa ra là cha con nhà Đệ Bát thị. Hai vị này đã xem kịch cả buổi chiều, có chút phong thái tọa sơn quan hổ đấu rồi, giờ qua đây làm gì?
Hai ông cháu nhìn nhau, Đệ Ngũ Bá bĩu môi, từ đằng xa đã hét lớn: Đệ Bát Trực, các người cuối cùng cũng tới rồi, lão phu còn đang lạ sao chẳng thấy bóng dáng đâu, hóa ra là tốn mấy canh giờ mới qua được kênh? Nước dâng lên rồi sao, chuyện tốt đấy!
Đệ Bát Trực có chút lúng túng, còn Đệ Bát Kiểu thì hành lễ với Đệ Ngũ Luân, tò mò không biết hắn làm cách nào mà đẩy lui được anh em nhà Đệ Thất.
Đệ Ngũ Luân chỉ giơ con ấn Hiếu Đễ lên, cười nói: Chẳng có gì khác, lấy đức phục người mà thôi!
Đệ Bát Kiểu lại tin là thật, càng thêm khâm phục Đệ Ngũ Luân: Khổng Tử nói, đức của quân tử như gió, đức của tiểu nhân như cỏ, gió thổi trên cỏ, cỏ tất rạp xuống. Vị quân tử ở đây, chính là nói về Bá Ngư huynh vậy.
Đệ Bát Trực cũng chỉ đành khen một câu trái lương tâm: Đúng thế, Bá Ngư có thể coi là ngọn gió trên cỏ của bản hương.
Gió trên cỏ cái nỗi gì, ta còn là Thảo Thượng Phi chắc!
Kỹ thuật thêu hoa trên gấm của Đệ Bát Trực quả thực lợi hại, y vô cùng ân cần nhắc nhở Đệ Ngũ Luân: Bá Ngư đã thành hương lại, tuy không phẩm hàm lương bổng, nhưng dù thế nào thì ngày mai cũng nên đến hương ấp trình diện, gặp mặt Sắc phu và Tam lão một chút cho phải phép.
Đệ Bát Trực đang ám chỉ, Sắc phu bản hương kiêm Gia chủ Đệ Nhất thị xưa nay lòng dạ hẹp hòi, Đệ Ngũ thị gần đây cao hứng như vậy, lại còn đánh chó săn của Sắc phu là anh em Đệ Thất, oan gia nên giải không nên kết, Đệ Ngũ Luân nên hạ thấp thái độ xuống một chút. Dù sao đã làm Hiếu Đễ, sau này sẽ thành thuộc cấp của Sắc phu, phải cẩn thận kẻo bị nhà họ gây khó dễ.
Đệ Ngũ Luân không cho là đúng, chuyện đã xong xuôi, Đệ Ngũ Bá gọi tộc nhân trong lý về nhà, hắn lại nói còn có việc phải làm, nơi hắn đi không phải là hương ấp ở phía đông mà là huyện thành ở phía bắc.
Đệ Ngũ Bá nghi hoặc: Còn phải lên huyện thành? Để làm gì?
Con ấn bán thông nhỏ xíu bị Đệ Ngũ Luân coi như đồ chơi, xoay tròn trên đầu ngón tay: Còn làm gì nữa? Tự nhiên là đem con ấn nhỏ này trả lại cho Huyện tể, sau đó
Đệ Ngũ Luân cười vô cùng rạng rỡ: Từ quan!
Huyện tể Tiên Vu Bao vốn dĩ đang khá vui mừng.
Chuyện hôm nay nói ra thật hiểm, nếu họ Đệ Lục và họ Đệ Thất thật sự đánh chết người rồi náo loạn lên tới quận huyện, ắt sẽ bị kẻ thù chính trị của lão rêu rao là anh em tông tộc đánh giết lẫn nhau, ấy là do Huyện tể giáo hóa vô phương. Theo lệ thường, Tiên Vu tể sẽ bị Quận Đại Doãn khiển trách, ảnh hưởng đến hoạn lộ.
May mà Đệ Ngũ Luân thông báo kịp thời, lại chủ động xin đi cùng Đô thủy quan giải quyết êm xuôi chuyện này. Chẳng bao lâu sau, Đệ Thất Bưu và Đệ Lục Độc đã ngoan ngoãn đến huyện tự dập đầu nhận tội với Tiên Vu Bao.
Đây không phải là tố tụng, tuyệt đối không phải! Tiên Vu Bao lặp đi lặp lại điểm này, tỏ ý lão chỉ dùng thân phận Huyện tể để khuyên bảo hai bên. Đặc điểm của phê phán đạo đức là bất luận đúng sai, không định thắng thua, lấy việc đôi bên hòa giải làm mục tiêu cuối cùng.
Theo kiến nghị của Huyện thừa, Tiên Vu Bao còn bắt chước điển tích của Hàn Diên Thọ thời Hán Tuyên Đế, diễn một vở kịch.
Đệ Thất Bưu vốn là người quen của Huyện tể, trước đây không ít lần biếu xén lợi lộc. Thế nhưng Tiên Vu Bao hoàn toàn ngó lơ ánh mắt khẩn cầu của gã, để Huyện thừa lệnh cho Đệ Thất Bưu phải cởi trần trước mặt mọi người, cùng Đệ Lục Độc nhục đản tạ tội, quỳ lạy giữa sân huyện tự dưới sự chứng kiến của bao người.
Đám tiểu lại xung quanh xì xào bàn tán, chỉ trỏ Đệ Thất Bưu, khiến gã cảm thấy bọn họ đều đang cười nhạo mình. Dù vô cùng miễn cưỡng, nhưng để giữ chức Đình trưởng và bảo vệ gia tộc, gã đành phải ngậm đắng nuốt cay.
Đệ Lục Độc trái lại còn lấy làm đắc ý. Có được sự bảo đảm này, ít nhất trong thời gian Huyện tể tại vị, họ Đệ Thất chắc hẳn không dám tranh nước nữa.
Tuy nhiên, ánh mắt cảm kích của Đệ Lục Độc phần lớn lại đặt lên người Đệ Ngũ Luân vừa mới tới nơi, đang đứng lẫn trong đám đông. Đứa trẻ này tuổi còn nhỏ đã làm Hương Hiếu đễ, lại được Huyện tể trọng dụng, tiền đồ thật không thể đo lường.
Theo ám hiệu của Huyện thừa, hai người dựa theo kịch bản đã bàn sẵn, dõng dạc tuyên bố rằng gia đình mình nhất thời hồ đồ mới sinh ra tranh chấp, nhưng dưới sự cảm hóa đức độ của Huyện tể đã sâu sắc hối lỗi, sau này tuyệt đối không dám tranh chấp nữa.
Từ nay về sau, xin mời họ Đệ Thất dùng nước trước! Thất lớn hơn Lục!
Không không, vẫn nên để họ Đệ Lục dùng trước! Nhà ngươi chuyển đến đây sớm hơn nhà ta, tuổi tác lại lớn hơn ta.
Thật nực cười làm sao, buổi sáng còn kéo bè kéo lũ đánh nhau sống chết, buổi chiều đã ra vẻ anh nhường em kính thế này. Chỉ là kỹ năng diễn xuất của bọn họ quá kém, chỉ biết đọc lời thoại, còn ánh mắt thì hận không thể xông lên đấm đối phương một trận.
Lúc này, Huyện tể Tiên Vu Bao mới xuất hiện. Lão khẽ ho một tiếng, chọn đúng thời điểm mở cửa mời vào, ban cơm cho hai người cùng ăn, làm người chứng kiến cho sự hòa giải của bọn họ, lại còn đem chuyện này tuyên truyền khắp huyện.
Không cần hỏi cũng biết, kết quả cuối cùng là cả huyện đều khâm phục, quan lại thi nhau truyền tụng đức độ của Huyện tể. Bách tính sau khi nghe chuyện này cũng sẽ tự soi xét lại mình. Mùa thu này, chắc chắn không có một ai đến huyện để kiện tụng.
Dĩ nhiên là không có! Bọn họ còn chưa kịp đến cổng huyện tự đã bị những tiểu lại giáo hóa như Tam lão, Hiếu đễ dùng cả mềm mỏng lẫn cứng rắn khuyên về rồi.
Tóm lại, chuyện xấu đã biến thành chuyện tốt. Tiên Vu Bao tích lũy được một vốn chính trị kha khá, ấn tượng với Đệ Ngũ Luân lại càng tốt hơn, quyết định để hắn làm vai phụ trong câu chuyện này, báo cáo lên quận để biểu dương. Phần thưởng Hiếu đễ cuối năm cũng tăng từ hai xấp lụa lên thành ba xấp.
Đệ Ngũ Luân đứng ngoài cuộc, nhìn màn kịch hoang đường này mà lòng đầy cảm khái.
Khổng Tử nói: Xét xử kiện tụng, ta cũng giống như người khác thôi, cái chính là làm sao để không còn kiện tụng nữa.
Không kiện tụng chính là trạng thái lý tưởng trong việc trị quốc của Nho gia. Những gì có thể giải quyết bằng đạo đức thì tuyệt đối không nhờ đến pháp luật. Thời Hán đã có khuynh hướng này, cấm con kiện cha, nô kiện chủ, tranh chấp tông tộc thì quan phủ không muốn nhúng tay, chỉ để Tam lão, Hiếu đễ điều giải.
Đến Tân triều thì lại càng nực cười hơn, số lượng kiện tụng trong địa bàn quản lý ít hay nhiều lại trở thành một trong những tiêu chuẩn thăng tiến của quan viên. Nếu không có một người nào đi kiện, đó sẽ là một thành tích vẻ vang đáng để ghi đậm trong sổ sách cuối năm.
Nếu không thể ngăn chặn kiện tụng thì sao?
Thì giải quyết những kẻ đi kiện đi.
Nhưng không kiện tụng có nghĩa là mâu thuẫn đã được giải quyết sao? Chẳng qua chỉ là tạm thời che đậy vấn đề thôi phải không?
Điều này càng khiến Đệ Ngũ Luân hạ quyết tâm. Khi được Tiên Vu Bao triệu kiến riêng, hắn liền bước lên chắp tay, trả lại nửa thông ấn: Được Huyện quân ái mộ, cử người đến mời Đệ Ngũ Luân tôi, ban cho chức Hương Hiếu đễ.
Luân vốn là kẻ tiểu bối mới đến tuổi nhược quán, tài hèn sức mọn, không đủ sức đảm đương chức vị quan lại. Nhưng lúc đó thấy anh em tông tộc họ Đệ Thất, Đệ Lục xích mích, Luân thân là người cùng tông lấy làm hổ thẹn, không dám khoanh tay đứng nhìn, nên mới nhận ấn xin đi, cầm thư tay của Huyện tể đến khuyên nhủ bọn họ.
Nay hai nhà đã hối lỗi, cúi đầu hòa giải, Đệ Ngũ Luân tôi chức trách đã xong, tự thấy tuổi trẻ đức mỏng, không thể khuyên bảo làng xóm, giúp thành phong hóa, xin được từ chức!
Ý của hắn là, sở dĩ hắn làm chức lại này hoàn toàn là để mượn thân phận đó đi can ngăn. Nay mọi chuyện đã ổn thỏa, xin lỗi vì năng lực có hạn, chức này hắn cũng không làm nữa.
Thật quá đột ngột, Tiên Vu Bao sững sờ, lập tức lên tiếng giữ lại. Nhưng Đệ Ngũ Luân vô cùng kiên quyết, bái lạy lần nữa rồi rời khỏi huyện tự. Theo quy định, quan lại từ chức không được cưỡng ép giữ lại, lão cũng chỉ đành để hắn đi.
Tiên Vu Bao nhìn nửa thông ấn Đệ Ngũ Luân để lại trên án kỷ, hồi lâu vẫn không phản ứng kịp, càng nghĩ không thông vì sao đứa trẻ này lại từ chức. Một lúc sau, một ý nghĩ lóe lên trong đầu lão.
Chẳng lẽ hắn chê chức vị này quá nhỏ?
Dù là lấy bụng tiểu nhân đo lòng quân tử, nhưng Tiên Vu Bao vị quan tham có nguyên tắc này cũng đã đoán đúng một nửa.
Đệ Ngũ Luân thật sự chê chức Hiếu đễ quá nhỏ.
Hắn đã dò hỏi kỹ càng, chức Hiếu đễ này không được hưởng bổng lộc triều đình, cũng không có quyền cai trị dân chúng, thậm chí đến một thuộc hạ cũng không có, chỉ là một cái danh hão, lại còn phải chịu sự điều động của Hương Tam lão, giúp lão cai quản việc giáo hóa.
Trong quốc tình đặc thù trị quốc bằng Nho thuật của Tân triều, khi quan phủ không muốn tiếp nhận kiện tụng, khối lượng công việc của Tam lão và Hiếu đễ tăng vọt. Từ chuyện anh em chia gia tài đến chuyện hàng xóm mất gà, từ chuyện thông dâm đến việc nuôi nấng em chồng, việc gì cũng phải quản. Tam lão tuổi tác thường đã lớn, có thể ỷ thế già cả mà ngồi lì trong hương ấp, còn Hiếu đễ trẻ tuổi phải gánh vác trách nhiệm chạy vạy, ngược xuôi giải quyết đủ loại chuyện vặt vãnh.
Nếu trong hương xuất hiện tấm gương đạo đức hiếm thấy, Hiếu đễ sẽ được thưởng thêm một hai xấp vải làm phần thưởng. Nhưng nếu ngược lại, giáo hóa không tốt, xảy ra chuyện anh em tranh ruộng, hàng xóm đánh nhau chết người, cấp trên sẽ khép vào tội không trung, khiến Tam lão Hiếu đễ phải chịu lỗi không biết dạy bảo.
Tóm lại, thực quyền không có chút nào, phiền phức thì một đống, lại còn dễ làm kẻ đổ vỏ.
Đệ Ngũ Luân dĩ nhiên không làm kẻ ngốc như vậy: Đến tiền lương cũng không phát mà còn muốn ta gánh tội thay sao? Mơ đi!
Ngoài ra, Đệ Ngũ Luân sắt đá từ chức còn vì hắn thông qua màn kịch quan sát được ở huyện tự hôm nay mà phát hiện ra cơn nguy biến đang tiềm ẩn dưới vẻ bình lặng.
Hắn ngước nhìn lên, con đường về nhà đi qua rất nhiều làng xóm. Trong tưởng tượng của người đời sau, môi trường của hai ngàn năm trước chắc chắn là cực kỳ tốt, rừng rậm nguyên sinh bao phủ, dê vàng hươu sao chạy đầy núi, nhưng thực tế không phải vậy
Ít nhất là ở khu vực các lăng mộ phía bắc sông Vị, vùng ven của cao nguyên hoàng thổ này, sau mấy trăm năm khai thác thời Tần Hán, tỷ lệ che phủ của thực vật đã không còn cao. Không ít đồi núi thậm chí bị chặt phá chỉ còn lại một đống gốc cây khô héo.
Làng Đệ Ngũ còn đỡ, chứ cạnh một số làng ấp khác, đi mười mấy dặm cũng không nhặt được củi khô, rìu búa chỉ có thể hướng về những cánh rừng xa hơn. Quan phủ trong Tứ thời nguyệt lệnh yêu cầu không được chặt phá bừa bãi, cũng không ngăn nổi nhu cầu cấp thiết khai phá đất mới, chặt củi đốt lửa của bách tính.
Môi trường ở Quan Trung đã mong manh hơn nhiều so với thời sơ Hán, nước sông Kính ngày càng đục. Hai năm trước, ở trạm Trường Bình phía bắc Trường Lăng, dòng sông còn bị tắc nghẽn rồi đổi dòng một lần, khiến một lượng lớn nạn nhân phải rời bỏ quê hương.
Sông Hoàng Hà thì càng không cần phải nói, đó là mối lo tâm phúc của Tân triều. Đệ Ngũ Luân nghe nói đê vỡ mấy năm nay vẫn chưa lấp được, lại khiến Trung Nguyên xuất hiện thêm hàng chục vạn lưu dân.
Nhìn những ngọn núi đã trụi hết cây cối, dòng nước nhỏ hẹp đục ngầu trong kênh, cùng với những ruộng vườn, làng xóm ngày càng bành trướng ra bên ngoài, Đệ Ngũ Luân trong lòng đã rõ.
Hôm nay hai nhà Đệ Lục, Đệ Thất tranh nước tuyệt đối không phải là một sự kiện ngẫu nhiên đơn lẻ, đằng sau đó có nguyên do sâu xa.
Dù nói nơi nào có người nơi đó có tranh chấp, nhưng việc tranh nước xảy ra thường xuyên thực chất là mâu thuẫn giữa dân số ngày càng bão hòa ở bình nguyên Quan Trung với nguồn tài nguyên có hạn. Suy cho cùng, dân số thiên hạ lúc này đã vượt quá sáu mươi triệu, chính là giới hạn cực đại mà sức sản xuất của thời đại này có thể nuôi sống.
Số hộ khẩu cụ thể của Trường Lăng là cơ mật của quan phủ, Đệ Ngũ Luân không biết. Nhưng theo lời tổ phụ, huyện này là huyện lớn, sắp có tới hai mươi vạn người rồi, bằng hai ba quận ở biên giới cộng lại. Nhiều người như vậy chen chúc trong một mảnh đất nhỏ thế này, cái thiếu chỉ là nước thôi sao?
Sự thật là bách tính không chỉ thiếu đất, thiếu lương, thiếu chất đốt cần thiết mỗi ngày, mà còn thiếu cả việc làm. Ruộng không đủ cày, thương nghiệp bị chèn ép, thủ công nghiệp ngươi có kỹ thuật đó không? Cũng chẳng trách trong làng xóm đa phần là những gã du thủ du thực, thiếu niên hung hãn. Bọn chúng không sống nổi trong làng, chỉ có thể chạy đến vùng ven thành thị kiếm ăn, hoặc nương nhờ hào cường làm tân khách.
Để tranh đoạt tài nguyên, mâu thuẫn giữa các quận huyện, làng xóm ở Quan Trung ngày càng tăng. Quan lại Tân triều không nghĩ cách phát triển sức sản xuất để vượt qua khủng hoảng, mà chỉ một mực che đậy những tranh chấp này, mưu cầu việc không kiện tụng để duy trì vẻ ngoài cai trị thái bình.
Thế thì cứ che đậy đi, dưới mặt nước bình lặng là những luồng sóng ngầm cuồn cuộn, không biết lúc nào sẽ bùng lên thành một con sóng lớn, tặng cho nhà Tân một bất ngờ kinh thiên động địa.
Mâu thuẫn tích lũy ngày qua ngày như vậy, đợi đến ngày đê vỡ nước tràn, người chết chắc chắn sẽ rất nhiều.
Nghĩ đến đây, Đệ Ngũ Luân lại trỗi dậy cảm giác nguy cơ. Thấy trời đã sắp tối, hắn không khỏi thúc ngựa quất roi, tăng tốc độ.
Người thời nay cứ ngỡ rằng minh quân lấy Hiếu đễ trị thiên hạ.
Thế nhưng chỉ dựa vào Hiếu đễ, căn bản không cứu được thiên hạ!
Đệ Thất Bưu, kẻ vừa diễn một màn kịch cởi trần ở huyện tự, mãi đến sáng sớm hôm sau mới lê thân xác mệt mỏi về đến nhà.
Sự tỉnh ngộ lúc trước ở huyện tự lập tức tan biến, gã tức giận đập nát bình lọ trên án kỷ xuống đất, đôi mắt vằn lên tia căm hận.
Sao có thể không hận được chứ? Đối với hạng khinh hiệp, điều quan trọng nhất là gì? Không phải tính mạng, mà là thể diện!
Vì thể diện, bọn họ có thể vì đối phương nhìn mình thêm một cái trên đường mà rút đao tương hướng, trên chém đứt cổ, dưới đâm lòi gan phổi, thây phơi ngoài đường.
Vì thể diện, bọn họ có thể thắt lưng buộc bụng để mua những thanh đao tốt, kiếm báu mà mình căn bản không đủ sức tiêu xài, suốt ngày đeo chúng nghênh ngang ngoài phố.
Thể diện chính là nền tảng để gia tộc khinh hiệp an thân lập mệnh. Nếu mất đi nó thì sẽ ra sao?
Đệ Thất Bưu đã cảm nhận được điều đó. Khi gã về đến nhà, gã thấy tất cả mọi người đều ủ rũ như gà chọi thua trận. Đám thiếu niên làng xóm vốn nương nhờ nhà gã nay đã giải tán sạch sành sanh. Một kẻ đi chậm đang đeo bọc hành lý ra ngoài, bị Đệ Thất Bưu chặn lại hỏi chuyện.
Thiếu niên kia dù có vẻ hổ thẹn nhưng vẫn muốn đi, gã chắp tay với Đệ Thất Bưu nói: Người trong hương đều nói Đệ Ngũ Thứ Công tuổi đã thất tuần còn đánh cho Trọng quân một trận tơi bời, Đệ Ngũ Bá Ngư quát lên một tiếng, Bá quân lập tức phục xuống đất cởi trần, họ Đệ Thất chẳng bằng được một phần vạn của ông cháu họ Đệ Ngũ.
Bọn họ lấy làm xấu hổ khi còn làm tân khách dưới trướng họ Đệ Thất nên tối qua đã đi hết rồi. Tôi còn tôi là do gia đình đã định liệu chuyện cưới xin, không thể làm khinh hiệp được nữa, mong Bá quân đừng trách.
Nói xong liền rời đi. Đệ Thất Báo lúc này lao ra, gã bị Đệ Ngũ Bá đá một cú trúng vào nội phủ, lại uống rượu vào nên đi đứng lảo đảo, vung kiếm muốn truy sát thiếu niên vừa rời bỏ họ Đệ Thất, may mà Đệ Thất Bưu cản lại được.
Ngươi giết hắn rồi, uy danh của nhà ta có thể quay về được sao?
Đệ Thất Báo gào khóc thảm thiết: Bá huynh, tiểu tử họ Đệ Ngũ khiến huynh phải chịu nỗi nhục lớn lao này, đệ không cam lòng. Đợi dưỡng thương xong, đệ sẽ dẫn người giết thẳng vào làng Đệ Ngũ, dùng máu của Đệ Ngũ Bá và Đệ Ngũ Luân để rửa hận
Thực ra kẻ làm nhục bọn họ chính là Huyện tể, nhưng anh em bọn họ lại không dám có chút bất mãn nào với lão, chỉ trút hết mọi tội lỗi lên đầu Đệ Ngũ Luân có vẻ dễ đụng hơn.
Đệ Thất Bưu vẫn còn tỉnh táo: Nhà ta qua kiếp nạn này, mặt mũi mất sạch, trở thành trò cười cho xóm giềng. Ngoại trừ gia nhân và người trong tộc, hàng chục thiếu niên khinh hiệp đều đã giải tán, lấy gì để đấu với họ Đệ Ngũ đang danh tiếng lẫy lừng? Huống hồ hắn lại được Huyện tể trọng dụng, càng không thể khinh suất.
Chẳng lẽ chuyện này cứ thế mà bỏ qua sao? Sau này đệ còn mặt mũi nào đi lại trong hương nữa? Nhất định sẽ bị người trong huyện cười nhạo suốt đời. Đệ Thất Báo sờ cái mũi gãy, Đệ Ngũ Luân bao đồng lần này coi như đã thu hết uy danh về mình, sau này đối tượng ngưỡng mộ của thiếu niên trong hương có lẽ sẽ từ anh em bọn họ chuyển sang ông cháu họ Đệ Ngũ.
Anh em ta tung hoành trong hương hơn mười năm nay, lúc nào chịu thiệt thòi thế này?
Đệ Thất Bưu đã có kế hoạch. Gã nhìn ra bên ngoài trời đã bắt đầu tờ mờ sáng: Ta đi vào hương ấp một chuyến, đem chuyện này nói cho Hương sắc phu Đệ Nhất Liễu.
Họ Đệ Nhất không nghi ngờ gì chính là đứng đầu trong các nhà dời sang phía tây, gia sản to lớn, sở hữu hơn hai trăm khoảnh ruộng, gia nhân hàng trăm, là Hào cường duy nhất trong hương này. Mạng lưới quan hệ không chỉ dừng lại ở trong huyện mà đã vươn tới tận quận. Chỉ cần có thể kéo họ Đệ Nhất vào cuộc, anh em Bưu, Báo chỉ cần trốn sau lưng bọn họ làm chó dữ, sủa vang về phía họ Đệ Ngũ là được.
Đệ Thất Bưu lúc rời đi dặn dò kỹ lưỡng đứa em đang uống rượu giảm đau: Ngươi cứ ngoan ngoãn ở trong nhà, tuyệt đối đừng đi gây sự với họ Đệ Ngũ!
Vâng.
Đệ Thất Báo ngoài miệng thì đồng ý, nhưng ngay khi anh trai vừa rời nhà, gã lập tức thay y phục khác, đeo hoàn đao, quấn khăn lên đầu, nén đau cưỡi ngựa ra khỏi cửa. Nhưng gã không đi về làng Đệ Ngũ, mà thẳng hướng về phía tây mà đi.
Mục tiêu của gã ở cách xa trăm dặm.
Ta đã hứa với đại huynh là không đi gây sự với ông cháu Đệ Ngũ Luân nhưng ta không tự mình đi!
Đệ Thất Báo lại nốc thêm một ngụm rượu, nghiến răng nghiến lợi nói: Ta sẽ đi tìm đại hiệp Nguyên Thiệp ở Mậu Lăng, cầu xin ngài ấy phái thuộc hạ khinh hiệp tới giết chết Đệ Ngũ Luân!
Sáng sớm tinh mơ, Đệ Thất Bưu đã quỳ trong hương tự của hương Lâm Cừ, khóc lóc kể lể về việc gia đình gã bị họ Đệ Ngũ ức hiếp ra sao.
Vị lão giả đang đoan tọa sau án kỷ chính là Hương sắc phu Đệ Nhất Liễu. Lão có gương mặt gầy gò, chòm râu dài chia ba chòm, trông rất có uy nghi. Tay lão cầm một quyển trúc giản, ánh mắt chẳng thèm liếc nhìn kẻ đang giả vờ đáng thương là Đệ Thất Bưu, miệng thong thả nói:
Hai anh em ngươi thật là ngu muội. Họ Đệ Thất và Đệ Lục tuy đã ra khỏi năm đời, nhưng dù sao cũng tính là cùng tông. Chuyện này bị người ta rêu rao là huynh đệ tương tàn, làm tổn hại đến việc giáo hóa, Huyện tể đương nhiên không muốn các ngươi tranh chấp kiện tụng. Chịu nhục nhã thế này cũng là tự chuốc lấy, từ nay về sau phải ghi nhớ lấy bài học này.
Đệ Thất Bưu lại dập đầu: Chúng ta quả thực đã lỗ mãng, nhưng thưa Sắc phu, trọng điểm tuyệt đối không nằm ở chỗ nhà ta đúng hay sai, mà là họ Đệ Ngũ dựa vào cái gì mà nhúng tay vào việc này!
Hai anh em ta tranh nước với họ Đệ Lục, ngay cả Sắc phu còn chưa nói gì, vậy mà họ Đệ Ngũ lại cứ muốn quản.
Cộng thêm việc trước đó làm hòa với họ Đệ Bát, nay lại ra tay giúp đỡ họ Đệ Lục, Đệ Ngũ Bá cùng tôn nhi của lão dã tâm chẳng nhỏ đâu. Họ muốn tranh đoạt địa vị đại tông với Sắc phu, để trở thành hiển tính trong hương này đấy!
Đệ Nhất Liễu chỉ cười nhạt một tiếng, không đáp lời, phất tay ra hiệu cho Đệ Thất Bưu có thể lui ra.
Đệ Thất Bưu cũng không dám nói nhiều, lòng đầy thấp thỏm rời khỏi hương tự.
Gã vừa đi, Đệ Nhất Liễu vốn đang giả vờ tập trung đọc sách liền buông quyển giản đứng dậy, chắp tay đi đi lại lại trong phòng, bắt đầu suy ngẫm.
Những lời của Đệ Thất Bưu quả thực đã lọt vào tai lão.
Họ Đệ Nhất vốn là hậu duệ đích tử của Tề vương Điền Quảng, thường tự coi mình là đại tông, các nhà khác đều là vai em.
Gần đây họ Đệ Ngũ bỗng nhiên trở nên nổi bật, trước thì giảng hòa với họ Đệ Bát, sau lại nhúng tay vào việc tranh nước giữa hai lý. Đệ Ngũ Bá có võ lực, Đệ Ngũ Luân thì mưu cầu danh tiếng, lẽ nào thật sự muốn thách thức địa vị của họ Đệ Nhất trong tông tộc và trong hương?
Nhưng suy nghĩ kỹ lại, Đệ Nhất Liễu lại lắc đầu: Muốn trở thành hiển tính trong hương? Họ Đệ Ngũ còn chưa đủ tư cách.
Mấy nhà Đệ Ngũ, Đệ Thất, Đệ Tứ so với hào cường trong hương như họ Đệ Nhất thì khoảng cách về kinh tế, đất đai, nhân khẩu thực ra không quá lớn. Nhưng họ chỉ được coi là lý hào, suốt hơn trăm năm qua vẫn không sao theo kịp họ Đệ Nhất, đương nhiên là có nguyên nhân của nó.
Bởi vì hào hữu không chỉ nhìn vào tài phú, mà còn phải xét đến môn phiệt và học vấn gia truyền.
Các bậc hào hữu thường dựng hai cột trụ ở hai bên đại môn, bên trái gọi là Phiệt, bên phải gọi là Duyệt, dùng để ghi rõ đẳng cấp và tích lũy công trạng của tổ tiên, chính là chức nghiệp và thành tích của cha ông.
Dĩ nhiên, Tề vương Điền Vinh, Điền Quảng thời Sở Hán không được tính vào. Tính từ khi dời sang phía Tây, họ Đệ Nhất đã từng có một Huyện lệnh, hai Huyện thừa, một vị Lang quan tuy rằng vị Lang quan này là do gia đình nộp lương mua được vào thời Hán Vũ Đế, nhưng dù là mua thì cũng là chức Lang danh giá!
Nhìn lại họ Đệ Ngũ, tổ tiên chức quan lớn nhất cũng chỉ đến Hương sắc phu, trước cửa nhà đến cả cột Phiệt Duyệt cũng chẳng dám dựng lên.
Còn học vấn gia truyền là tri thức được truyền thừa qua nhiều đời của một tộc. Họ Đệ Bát sau bao nỗ lực đã chen chân được vào hàng ngũ dùng kinh thuật truyền gia, đi theo con đường Thái học sinh. Tuy học hành chẳng ra sao, sư thừa cũng không được các đại gia kinh thuật chính thống thừa nhận, nhưng đó là lựa chọn của đại đa số hào hữu vùng Quan Trung.
Còn họ Đệ Nhất thì đặc biệt hơn, gia pháp truyền thừa của họ là bộ Đại Đỗ Luật thời Hán, do Ngự sử đại phu Đỗ Chu thời Hán Vũ Đế soạn thảo. Nhờ vậy mà gia tộc họ mới liên tục có người làm Huyện lệnh, Huyện thừa.
Nói trắng ra, một gia tộc không thể chỉ có thực lực cứng, mà còn phải có thực lực mềm, nếu không rất dễ không giàu quá ba đời.
Điều đáng tiếc là sau khi Tân triều thiết lập, luật lệnh đã bị thay đổi ít nhiều, khiến họ Đệ Nhất chịu tổn thất khá lớn, Đệ Nhất Liễu cũng chỉ giữ được chức Hương sắc phu.
Tuy đã sa sút nhưng nền tảng gia tộc vẫn còn, coi các vị trí trọng yếu trong hương là vật trong túi của mình, cũng chỉ có nhà lão mới có thực lực quyết đoán việc trong hương. Đối với hạng họ hàng không có môn phiệt, không có học vấn gia truyền như họ Đệ Ngũ, lão tự nhiên là chẳng coi ra gì.
Chính vì sự coi thường này, Đệ Nhất Liễu đã không nghe theo lời ly gián của Đệ Thất Bưu mà quá kiêng dè họ Đệ Ngũ, lão chỉ cảm thấy
Từ tháng trước đến nay, tiểu tử họ Đệ Ngũ quả thực nhảy nhót hơi quá mức, đối với tông tộc ta mà nói thì không phải chuyện tốt. Đã đến lúc phải cho hắn một bài học, dạy cho hắn biết thế đạo gian nan, để hắn tìm lại cái tâm khiêm nhường của kẻ thuộc tiểu tông rồi.
Ngày hôm qua huyện đã phái người đến thông báo, nói Đệ Ngũ Luân đã trở thành Hiếu Đễ mới của hương này. Theo lệ thường, hắn sẽ đến bái kiến Hương sắc phu và các vị Tam lão vào ngày hôm nay.
Thế nên khi Hương tá đến bẩm báo, hỏi rằng các vị Tam lão bàn bạc muốn mở tiệc chiêu đãi, cơm nước nên chuẩn bị thế nào, Đệ Nhất Liễu chỉ thản nhiên nói: Đệ Ngũ Luân là tôn nhi trong tông tộc của ta, không cần phải khách sáo như vậy.
Hơn nữa, quan lại trong hương chưa ổn định, nếu cứ mỗi lần đón đưa đều bày tiệc thì quá sức xa hoa, không phù hợp với chủ trương thanh liêm giản dị mà Quận quân đề xướng. Những cuộc xã giao không cần thiết này, hôm nay miễn đi thì hơn.
Hương tá ngẩn người, nhưng Sắc phu lại tiếp tục ra lệnh.
Còn nữa, khi Hiếu Đễ đến, cứ để hắn tự vào bái kiến ta và các vị Tam lão là được, những người còn lại cứ tiếp tục xử lý công vụ, không cần ra đón. Năm nay mùa màng trong hương không tốt, chúng ta nên tự trách mình, vì vậy mọi thứ cứ đơn giản, không cần bày vẽ lễ nghi.
Hương tá đã hiểu, Hương sắc phu đây là muốn làm khó Đệ Ngũ Luân, muốn cho hắn hiểu rõ vị trí của mình!
Sau khi chuẩn bị xong đòn phủ đầu cho Đệ Ngũ Luân, Đệ Nhất Liễu lại quay về sau án kỷ, tiếp tục giả vờ lật xem các thẻ tre. Nhưng tâm trí lão sớm đã chẳng còn đặt vào những chương cú luật lệnh kia, mà cứ mải nghĩ xem lát nữa phải làm thế nào để Đệ Ngũ Luân phải bẽ mặt.
Sắc phu, Tam lão đều là quan lại cấp trên, Đệ Ngũ Luân nhậm chức, việc đầu tiên chắc chắn là phải tới bái phỏng.
Tuy mọi người đều dùng con dấu bán thông, nhưng vẫn có sự phân cấp cao thấp, Đệ Nhất Liễu chính là muốn lợi dụng điểm này.
Đệ Nhất Liễu bắt đầu tưởng tượng: Khi Đệ Ngũ Luân đeo chiếc ấn nhỏ bán thông, mang theo khí thế kiêu ngạo vừa áp chế được họ Đệ Thất ngày hôm qua mà tìm đến hương tự, vốn tưởng rằng sẽ có người đứng xếp hàng trước cổng đón tiếp, kết quả lại vắng tanh vắng ngắt.
Và khi Đệ Ngũ Luân vào đến hương tự, các Hương tá đã được Đệ Nhất Liễu dặn dò chắc chắn cũng sẽ coi hắn như không khí, cúi đầu vội vã đi lướt qua, ngay cả một lời chào cũng không có. Đệ Ngũ Luân mới chỉ là một thiếu niên mười bảy tuổi, làm sao từng thấy cảnh tượng này, chỉ có thể ngơ ngác nhìn quanh, gọi ai cũng không ai thưa, cuối cùng đành phải ngoan ngoãn đi tới sân của Sắc phu mà hành lễ bái kiến
Bình luận & Đánh giá (0)
Bạn cần đăng nhập để tham gia thảo luận.
Đăng nhập ngay